Đảm bảo quyền tự quyết của phụ nữ trong vấn đề sinh đẻ

Việc đảm bảo quyền tự quyết và sự bình đẳng xã hội của phụ nữ đối với nam giới chắc chắn có tác dụng lớn làm giảm tỷ lệ biến chứng và tử vong mẹ sinh đẻ vì nó cho phép người phụ nữ tự quyết định cuộc đời cũng như tình trạng thai nghén của mình. Cho tới nay mặc dù vai trò của người phụ nữ ở nhiều nơi trên thế giới đã được cải thiện, trong gia đình nam giới vẫn còn nắm quyền quyết định nhiều việc có liên quan tới sức khỏe sinh sản của người phụ nữ. Vừa qua 107 nước trên thế giới đã ký công ước quốc tế để bảo vệ quyền của phụ nữ, xóa bỏ sự phân biệt nam giới, nữ giới với mọi hình thức khiến cho người phụ nữ không được tự do cơ bản so với nam giới trong các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, hoặc trong tất cả các lĩnh vực khác. Việc không bình đẳng giữa nam và nữ còn ở một số nước mà các quan niệm xã hội và tôn giáo chặt chẽ đã buộc người phụ nữ phải có một địa vị thấp hèn. Ví dụ đạo lslam vẫn cho phép nam giới lấy nhiều vợ, nam giới, có quyền ly dị vợ không cần ra tòa và buộc người phụ nữ khi ra khỏi nhà bao giờ cũng phải có một người họ hàng nam giới đi kèm. Ở Paraquay ở Venezuela và Panama tuổi lấy chồng của con gái vẫn còn quy định là 12. Việc dùng bạo lực trong gia đình làm hủy hoại sức khỏe cơ thể và tâm thần của người phụ nữ. Ở Nouvelle Guinee 67 phần trăm phụ nữ ở nông thôn, 56 phần trăm phụ nữ ở thành thị còn bị chồng hành hạ, 46 phần trăm nam giới ở Nicaraqua thú nhận đã đánh vợ. Ở nước ta, mặc dù luật pháp cấm chồng đánh vợ, nhưng hiện tượng đó vẫn còn tiếp diễn đặc biệt ở nông thôn. Một trong những vấn đề pháp lý có liên quan đến sức khỏe của người phụ nữ là vấn đề phá thai mà hiện nay ở nhiều nước còn hoặc cấm đoán, hoặc không chấp nhận. Tuy nhiên việc cấm đoán ấy không phải giảm được số chị em muốn phá thai do có thai ngoài ý muốn mà chỉ đưa lại 250 nghìn người tử vong hàng năm do nạo phá thai chui trong số 550 nghìn người tử vong do sinh đẻ nói chung trên toàn thế giới. Hiện nay các biện pháp kế hoạch hóa gia đình đã được phổ biến rộng khắp tại nhiều nước trên thế giới nhưng không phải biện pháp nào cũng có kết quả là 100 phần trăm. Đối với những trường hợp vỡ kế hoạch hoặc những thai nghén ngoài giá thú, những thai nghén không muốn có, người phụ nữ cần phải được tự quyết việc tiếp tục hay đình chỉ. Ở nước ta người phụ nữ được tự quyết định việc đình chỉ hay giữ lại thai nghén nhưng rất tiếc vẫn còn một số chị em hoặc còn xấu hổ do có thai ngoài giá thú, hoặc vì kém kiến thức, đã không đến phá thai ở các cơ sở y tế mà vẫn đến các mụ vườn, các bà lang chui không có nghiệp vụ để yêu cầu phá thai, dẫn đến các tai biến đau khổ như phải mổ cắt tử vong, cắt đoạn ruột hoặc dẫn tới tử vong trong tuổi thanh xuân. Do việc ngăn cấm phá thai ở một số nước và ngay ở nước ta, do xấu hổ, do trình độ văn hóa thấp chị em đã không thấy đến cơ sở y tế xin phá thai mà tìm đến những bà mụ vườn, những người không được đào tạo để nhờ phá thai lén lút, do đó đưa đến các biến chứng nặng nề như thủng tử cung, thủng ruột phải mổ, hoặc chảy máy, nhiễm khuẩn dẫn tới tử vong. Các biến cố của phá thai lén lút thường chiếm đa số trong các cấp cứu ở các nước đang phát triển. Tuy nhiên chẳng bao giờ người ta có được các con số nạn nhân thực sự do việc che giấu sự thật, chính việc che giấu sự thật đó làm cho việc điều trị cấp cứu đôi khi bị chậm trễ. Bởi vậy chỉ thai nghén cũng là một yêu cầu cần phải quan tâm tới trong tất cả các chương trình bảo vệ sức khỏe bà mẹ để giảm tỷ lệ tử vong và biến chứng. Có nhiều kỹ thuật đơn giản để ngừng thai nghén, phục vụ cho những chị em có yêu cầu lý do cá nhân hoặc lý do sức khỏe. Về mặt lý tưởng, người phụ nữ phải được tự quyết phá thai hay giữ thai, tự chịu trách nhiệm về sức khỏe cơ thể và tâm thần của mình, bởi vậy các dịch vụ phá thai tuy không bao giờ được coi là biện pháp tranh thai cũng cần phải có song song với các dịch vụ kế hoạch hóa gia đình. Đồng thời ngay tại các cơ sở đình chỉ thai nghén đó cán bộ y tế sẽ hướng dẫn để chị em hiểu tác hại của nhiều lần phá thai và giúp chị em chấp nhận một biện pháp tránh thai thích hợp. Đình chỉ thai nghén khi thai trên 12 tuần là một thủ thuật mà các nước trên thế giới đã bỏ hẳn, thai to, xương rắn có thể gây nhiều tai biến. Bởi vậy nếu người phụ nữ được tự quyết định trong việc sinh đẻ của mình thì chị em thường đến các cơ sở y tế sớm khi mới thâm kinh. Trước kia người thầy thuốc sau khi xác định là có thai thường tiến hành nong cổ tử cung và nạo lấy thai ra, thủ thuật này đôi khi còn tai biến và gây đau. Ngày nay người ta chủ trương dùng rộng rãi 2 biện pháp sau để đình chỉ thai nghén nếu người phụ nữ có quyết định sớm trong những tuần đầu thai nghén.
Phương pháp hút
Hút là phương pháp được dùng trên thế giới để phá thai non. Phương pháp hút hạn chế nhiều tai biến có thể xảy ra khi nong cổ tử cung và nạo, lại không cần gây tê gây mê, nên tỷ lệ tai biến giảm đi một nửa so với nong vào nạo. Có thể hút bằng ống bơm điện hay ống bơm tay có van để gây áp lực âm tính. Muốn có tỷ lệ kết quả cao, cần phải tiến hành hút thai sớm khi chậm kinh dưới 14 ngày. Có thể hút không cần gây tê, đặc biệt việc hút bằng ống nhựa bơm tay không cần nong vừa đỡ nguy hiểm vừa có thể kiểm tra được chất hút, lại có thể làm tại các vùng xa xôi làm cho người phụ nữ dễ tiếp cận với phương pháp này khi có yêu cầu. Chất RU 468 là một chất chống progesteron dưới dạng viên được dùng phối hợp với một chất prostaglandin để đình chỉ thai nghén trong 12 tuần lễ đầu với tỷ lệ thành công là 96 phần trăm. Đây là một tiến bộ y học vì có thể dùng như một phương pháp phá thai trong những tuần đầu.
Chất prostaglandin E2 bán trên thị trường với tên gọi là cutotec cũng được dùng đặt âm đạo và uống gây cơn co, làm cổ tử cung mở để phá thai dưới 12 tuần đầu có kết quả cao. Tuy vậy, các thuốc này có một số tai biến phiền phức khi dùng người phụ nữ phải đến cơ sở y tế để dùng thuốc có kết quả và không có tai biến. Thường thì thai tự sẩy sau đó người phụ nữ được nạo kiểm tra xem sẩy thai đã hoàn toàn chưa và bảo đảm không sót rau. Trong tương lai các nghiên cứu tiếp tục về các thuốc gây cơn co tử cung là nhằm làm sao giảm được thời gian chảy máu và phương thức dùng thuốc sao cho chị em chỉ phải đến cơ sở y tế một lần thôi, và quan trọng hươn cả là giảm giá thành của thuốc để nhiều chị em có thể sử dụng khi có yêu cầu. Hiện nay ở nhiều nước vấn đề phá thai vẫn chưa được chấp nhận do nhiều lý do xã hội hay tôn giáo, vì vậy tử vong mẹ do phá thai lén lút vẫn còn. Ở nước ta người phụ nữ được tự quyết định việc đình chỉ hay giữ lại thai nghén nhưng rất tiếc vẫn còn một số chị em hoặc còn xấu hổ do có thai ngoài giá thú, hoặc vì kém kiến thức, đã không đến phá thai ở các cơ sở y tế mà vẫn đến các mụ vườn, các bà lang chui không có nghiệp vụ để yêu cầu phá thai, dẫn đến các tai biến đâu khổ như phải mổ cắt tử vong, cắt đoạn ruột hoặc dẫn tới tử vong trong tuổi thanh xuân. Cũng có một số chị em thấy việc phá thai tại các cơ sở y tế quá là dễ dàng, nên đã không chịu áp dụng một biện pháp tránh thai nào để liên tục phải hút thai. Hút nhiều lần như vậy chắc chắn dễ dẫn tới tai biến và biến chứng. Như vậy các quốc gia cần đảm bảo quyền tự quyết cho phụ nữ trong vấn đề sinh đẻ, nhưng cũng phải cần tạo điều kiện cho chị em được học hành để hiểu rõ tầm quan trọng của việc áp dụng sinh đẻ kế hoạch trong việc giữ gìn sức khỏe cho bản thân và hạ tỷ lệ tử vong do sinh đẻ xuống mức thấp nhất.
Dương Thị Cương-Sức khỏe & Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – Số 62(874)1999

Một vài nhận xét về y tế công cộng tại Nhật Bản và vai trò của văn hóa

Không chỉ nổi tiếng về mặt kỹ thuật, kinh tế, văn hóa, truyền thông, nước Nhật gần đây cũng trở thành tâm điểm của thế giới khi tình hình sức khỏe chung được cải thiện đáng kể trong đó có rất nhiều người sống thọ hơn 100 tuổi!
Điểm đầu tiên dễ nhận thấy khi đến với nước Nhật đó là đường phố rất sạch sẽ, không phải chỉ những đường lớn mà cả những đường nhỏ, đường hẻm trong khu phố. Nhờ đâu? Ngoài việc dọn quét của bộ phận vệ sinh thì một lý do rất quan trọng đó là ý thức giữ gìn vệ sinh công cộng của người dân rất cao. Không những không ai xả rác mà đối với các hẻm nhỏ người dân trong khu phố còn phân công luân phiên nhau làm vệ sinh. Ngay từ cấp 1 cho đến tận cấp 3 các em học sinh đã được rèn luyện ý thức vệ sinh khi chính các em học sinh thay phiên nhau thực hiện việc vệ sinh thay vì thuê người dọn dẹp chuyên nghiệp.
Về rác ở Nhật tùy tỉnh mà rác được quy định phân loại đầu nguồn thành 4 loại hoặc hơn và người dân chấp hành rất nghiêm nhặt việc phân loại và bỏ rác đúng quy định. Ví dụ 4 loại rác bao gồm: rác đốt bỏ và 3 loại rác tái chế gồm đồ nhựa, đồ kim loại và giấy. Riêng đồ nhựa và đồ kim loại nếu là hộ gia đình thì trước khi bỏ phải rửa sạch. Có vẻ hơi vô lý khi “rác” mà phải rửa tuy nhiên thực tế điều này rất có lợi thứ nhất là chúng có thể chở được bằng xe tải thường thay vì phải dùng xe chuyên dùng đắt tiền và điều quan trọng hơn đó là không làm ô nhiễm môi trường. Riêng rác đốt phải bỏ vào một loại bao nylon đặc biệt do nhà nước quy định vừa để cách ly rác tốt vừa bảo đảm vệ sinh môi trường khi mà bao này khi đốt sẽ không sinh ra các chất khí độc hại.
Nói chung có một điều toát lên từ trong văn hóa Nhật ảnh hưởng rất lớn đến y tế công cộng đó là người Nhật có một ý thức kỷ luật rất cao và họ tuân thủ những quy định của ngành y tế nói riêng và của nhà nước nói chung một cách nghiêm túc. Có một hiện tượng khá đặc biệt đó là ở Nhật có rất nhiều các máy tự động bán bia, rượu, thuốc lá và cả tạp chí khiêu dâm, trên đó ghi chú là chỉ bán cho người trên 20 tuổi. Tất nhiên các nhà kỹ thuật cũng đã nghĩ đến những thiết bị kiểm tra tuổi như nhận diện thẻ chứng minh tuy nhiên cho đến hiện tại vẫn chưa triển khai vi có lẽ người ta tin tưởng vào sự tự giác của trẻ em.
Có nhiều yếu tố góp phần tạo ra những nề nếp và ý thức tự giác của người dân về các vấn đề sức khỏe công cộng, tuy nhiên vai trò của việc giáo dục trong nhà trường là rất quan trọng. Trung bình mỗi 10 năm một lần, Bộ Giáo dục Nhật bản lại cải cách giáo dục một lần. Trước tình hình các vấn đề sức khỏe vị thành niên có chiều hướng tăng lên dưới ảnh hưởng của văn hóa phương Tây (sử dụng các chất kích thích, rượu bia, quan hệ tình dục tuổi vị thành niên v.v…), từ giữa thập niên 1990, Bộ Giáo dục đã tiến hành thí điểm sau đó nhân rộng ra cả nước Nhật một chương trình giáo dục sức khỏe trong nhà trường ở cả 3 cấp tiểu học, trung học cơ sở và trung học phổ thông.
Một định hướng quan trọng trong chương trình cải cách giáo dục đó là việc chuẩn bị cho các em những kiến thức, thái độ, kỹ năng cần thiết để hội nhập với thế giới. Hội nhập nhưng không làm mất đi bản sắc văn hóa truyền thống dân tộc cũng như không bắt chước theo những thói quen có hại cho sức khỏe một cách mù quáng. Các em được học về văn hóa phương Tây nhưng cũng được học về những tập quán, thói quen tốt, về những giá trị tinh thần truyền thống trong đó có tình tương thân tương ái, ý thức cộng đồng… qua đó nhà trường giúp các em định hướng tốt hơn hành vi của mình trong xu hướng toàn cầu hóa hiện nay.
Qua một số minh họa từ nước Nhật ta càng củng cố hơn cho một nhận định đó là một nền Y tế công cộng thành công không phải chỉ dựa trên các hoạt động của ngành y tế mà chính là phải bắt đầu từ ý thức của người dân mà cơ bản nhất là từ lúc còn ở trên ghế nhà trường.
Viết một tài liệu truyền thông giáo dục sức khỏe thế nào cho tốt?
Các nghiên cứu trên nhiều đối tượng khác nhau cho thấy:
Về giọng điệu:
Thích giọng điệu tích cực xây dựng, hy vọng, khuyến khích, vui vẻ, lạc quan làm yên lòng.
Không thích giọng điệu hù dọa, gây hoang mang, chỉ nhấn mạnh mặt xấu hoặc gieo sợ hãi, lo lắng.
Về thái độ:
Thích sự thành thật, thực tế, gần gũi, tình cảm, hiểu biết nhưng không quá hạ mình cũng không có thái độ kẻ cả, ban ơn, chủ động.
Không thích lý thuyết suông, thiếu thực tế hoặc bưng bít, xuyên tạc hoặc quá lạc quan, quảng cáo, vô cảm, kẻ cả hoặc trẻ con, thô bạo, khiếm nhã, xấc láo.
Bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc –Sức khỏe & Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – Năm 1999

Phùng long thất những điều chưa biết

Kỳ V: Bảy Thất cố “quẫy” trong lưới bủa của cơ quan an ninh như thế nào?
Chỉ trong hai năm, từ một người còn xin tiền vợ tiêu xài bỗng giàu nứt đố đổ vách với tổng giá trị tài sản lên tới hơn 4 nghìn cây vàng và gần 80 nghìn đô la Mỹ. Vị nguyên trưởng phòng điều tra chúng buôn lậu I quyền oai cầm tinh con hổ sinh năm 1950 lúc ngồi sau song sắt tại giam B.34 – Bộ công an có lúc nào nghĩ đến cảnh hổ sa cơ này để rồi ân hận cho những ngày kiếm tiền quá dễ? có lúc nào Thất định theo chân anh em Trần Quang Vũ, Trần Quang Hữu con trai của Trần Đàm, hòng thoát khỏi sự trừng trị của pháp luật? Như đã nói ở các số báo trước, Bảy Thất như vua con ở Cảng Sài Gòn khi vừa đá bóng vừa thổi còi, giám sát cổng cảng và kiểm hóa viên đều trong tay minh cả. Là người tích cực chống buôn lậu chỉ đâu đúng đó đã với tay chiếc ghế Cục phó Cục điều tra chống buôn lậu của Tổng cục Hải quan thì phỏng Thất còn sợ gì. Hơn nữa, cái dây buôn lậu Vũ, Hữu đâu phải chỉ là thứ buôn lậu quốc gia mà sau nó là cả sự đỡ đầu của nhiều nhóm buôn lậu quốc tế. Hàng của Tân Trường Sanh sau khi vượt được rào của Thất lại được để ở những kho thuê an toàn ít ngờ thì hẳn chẳng còn gì phải lo lắng. Dân nghèo ta có người chặc lưỡi: “Chỉ cần có 1 phần 10 số tài sản đã có tức là 4 trăm cây vàng và 8 nghìn đô la Mỹ cũng là quá giàu hà cớ cứ lao vào làm giàu thêm làm gì. Ấy là cách nghĩ của người ngoài cuộc chứ khi Thất đã bắt tay với Tân Trường Sanh là bắt tay với buôn lậu quốc tế, với xã hội đen thì như đã trên đường ray, muốn lao ra ngoài cũng không được. Hơn nữa cái dây kín thế, mạnh thế. Thích oai thích nổi, thích giàu, có lẽ Thất còn mong tài sản của mình lớn hơn nhiều lần thế. Vì nguyên trưởng phòng điều tra chống buôn lậu I hét ra lửa có lẽ bắt đầu núng và lo sợ sau cái ngày 6 tháng 9 năm 1997. Ngày đó, tại cửa hàng ở 95 đường 3 tháng 2 quận 10 và cửa hàng ở 113 Hồ Tùng Mậu quận I, Thành phố Hồ Chí Minh, quản lý thị trường đã ập đến bắt quả tang 2 xe vận tải đang đổ hàng điện tử của Tân Trường Sanh nhưng không có giấy tờ hợp lệ. Đối với Thất, đấy là chuyện lạ và khó tin. Khó tin hơn là sau sự kiện ngày 6 tháng 9, kho hàng của công ty Z756 và 10 địa điểm khác chứa hàng của Tân Trường Sanh đâu chỉ nằm trong tằm ngắm của Quản lý thị trường Thành phố Hồ Chí Minh mà Chính phủ, Bộ công an đã quan tâm tới. Lực lượng an ninh điều tra, an ninh kinh tế thuộc Bộ công an rồi an ninh quân đội đã vào cuộc. Sau 2 tuần khi 2 xe tải đổ hàng lậu bị lập biên bản. Cơ quan an ninh điều tra Bộ công an đã quyết định khởi tố vụ án. Chuyện hàng lậu bị bắt chắc chắn có ảnh hưởng đến Thất nhưng có thể lý giải bằng sự thiếu trách nhiệm, trình độ nghiệp vụ của anh em, phương tiện hạn chế… Ác nỗi, trong núi hàng lậu bị khui ra còn không ít công-te-nơ có dấu seal của Hải quan niêm phong hàng hóa đã kiểm. Cái còn nguyên, cái bị cắt nhưng còn dính vào công-tơ-nơ. Cuộc chạy đua giữa cơ quan an ninh điều tra và cha con Trần Đàm thật âm thầm nhưng quyết liệt. Điều lạ là các loại tội phạm đều sợ tội nhận và đưa hối lộ. Ở vụ Epco – Minh Phụng cũng vậy, có thể nhận tội lừa đảo vì có thể giải thích, biện bạch cho hành vi này chứ nhận và đưa hối lộ vốn khó chứng minh và nếu nhận thì lộ ra nhiều tội khác bởi chẳng có ai vô cớ mà hối lộ nhau. Phùng Long Thất cũng kiên quyết loanh quanh chối tội hối lộ. Phía Trần Đàm quyết tiêu hủy chứng cứ, sổ sách và các trinh sát an ninh kinh tế, an toàn điều tra quyết thu thập chứng cứ để buộc tội. Kết quả 903 công-tơ-nơ của Tân Trường Sanh nhập vào thì 554 công-tơ-nơ bị cán bộ cảnh sát an ninh phơi áo chứng minh được trị giá số hàng lậu trị giá hơn 9 trăm tỷ đồng tính tròn cho dễ nhớ. Bảy Thất cảm thấy phải đối mặt với pháp luật và động thái đầu tiên của kẻ làm giàu bất chính, tiếc của là ly dị vợ. Ly dị rồi thì tài sản của Thất có là bao, có khi còn được tiếng là trong sạch nữa. Ly dị cũng có thể là phương pháp hy sinh đời bố, củng cố đời con (4 đứa con đầu của Phùng Long Thất đều yểu mệnh. Xin lạc đề một chút, rằng khi thấy động, anh em Trần Quang Vũ, Trần Quang Hữu và vợ Vũ là Mỹ Lệ đã cao chạy xa bay, bỏ của chạy lấy người, trốn sang Canada là đất nước không coi buôn lậu là nghiêm trọng ngoài chuyện buôn phụ nữ, buôn ma túy, rửa tiền, lừa đảo quốc tế… Chỉ có thể anh em Vũ, Hữu thoát qua đường bộ sang Campuchia rồi sang Thái Lan và từ đó chạy tiếp. Làm việc với trung tá an ninh điều tra, kiểm soát viên cao cấp N.V.D tôi hỏi: Phùng Long Thất là người như thế, có ý định trốn ra nước ngoài như Vũ, Hữu? Trung tá D trầm ngâm: Phùng Long Thất như là con cá lượn lờ mà anh em nếu trót hở ra là chạy. Anh em bám vất vả lắm. Khi bắt Phùng Long Thất, trong người hắn có 300 triệu đồng. Ngày 29 tháng 12 năm 1997 với Phùng Long Thất là dâu chấm hết nhưng với cán bộ cảnh sát điều tra cơ quan an ninh điều tra, cán bộ cảnh sát trại giam B34 lại là ngày bắt đầu một cuộc chiến đấu mới. Điều tra chống buôn lậu, Phùng Long Thất am hiểu pháp luật và có nghiệp vụ điều tra nên đấu tranh khai thác Phùng Long Thất chẳng đơn giản. Thế nhưng ánh sáng phải chiến thắng bóng tối. Người chỉ đạo gần nhất là đại tá H thuộc cục phó Cục an toàn điều tra rất nhiều đêm không ngủ. Trung tá D trực tiếp phụ trách nhóm đấu tranh với Phòng Long Thất cũng sút vài ký trong những tháng làm án. Con số tài sản của Phùng Long Thất con người thật và thủ đoạn của Phùng Long Thất được phơi bày không chỉ là con số đơn thuần hay con chữ khô cứng mà là mồ hôi, nước mắt của các chiến sĩ An ninh có cả sự giận dội cằn nhằn của các bà vợ vì đức ông chống mải việc quên lãng, với ý kiến quyết tấn công tội phạm cùng lòng nhân ái, vẻ đẹp trí tuệ đã củng cố hồ sơ, dựng nên chân tướng tội phạm. Bị phơi ra số tài sản mà Phùng Long Thất leo lẻo kêu là của bà mẹ nuôi cho 906,7 cây vàng từ hơn 10 năm trước vào năm 1986. Cứ nghe, cứ như tin cán bộ an ninh điều tra mới lật ngược lại từ năm 1986 Phùng Long Thất sống ra sao, kinh tế thế nào, buôn bán hao lỗ tới mức chi mà phải tự tử khi vợ trách móc chuyện nướng tiền. Cứ thế, từng bước Phùng Long Thất “quy”. Điều lạ là các loại tội phạm đều sợ tội nhận và đưa hối lộ. Ở vụ Epco – Minh Phụng cũng vậy, có thể nhận tội lừa đảo vì có thể giải thích, biện bạch cho hành vi này chứ nhận và đưa hối lộ vốn khó chứng minh và nếu nhận thì lộ ra nhiều tội khác bởi chẳng có ai vô cớ mà hối lộ nhau. Phùng Long Thất cũng kiên quyết loanh quanh chối tội hối lộ. Sau này, tận cuối tháng 3 năm 1999, khi đứng trước vành móng ngựa, Phùng Long Thất vẫn sợ cái tội danh nhận hối lộ. Riêng Chung Diệu Kiệt anh chàng cầm tinh con trâu sinh ra ở Cần Thơ bị phơi ra chuyện 242 towfkhai hải quan mới nhận việc hối lộ 242 triệu đồng vì 1 tờ khai nói hối lộ dưới 1 triệu e khó tin. Nhận vậy mà vẫn biện bạch rằng về tình thì cũng chẳng nên lộc bất tận hưởng mà phải biếu vén. Về lý thì không nộp cũng không xong bởi chưa nói đến buôn lậu, nội hàng bị bung ra rồi mưa nắng, rồi đổ vỡ, rồi chậm thời gian cũng quá cái tiền phải chân thành, thiết tha, tình cảm nộp. Văn Ngọc Thơm, Cục trưởng cục hải quan Cần Thơ, hơn Phùng Long Thất 8 tuổi mà còn quy ở cái khoản nhận hối lộ trong vụ Tân Trường Sanh tới hơn 3 trăm triệu đồng. Với Phùng Long Thất nhận hối lộ bao nhiêu, hối lộ ai vẫn là ẩn số dù rằng Phùng Long Thất thấy mình chết thì khối người cũng phải chết theo? Thế nhưng 2 năm làm trưởng phòng, xét về tài sản, Phùng Long Thất như người thoát xác, đến liên tục trúng giải độc đắc xổ số cũng chẳng thể nhiều hơn. Lưới trời lồng lộng, Phùng Long Thất càng cố quẫy, sự mâu thuẫn trong các lời khai càng hiện ra như vòng kim cô, thít lại chặt hơn.
Lê Quý-Sức khỏe & Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – Số 62(874)1999

Trước nỗi đau đồng loại

Chúng ta có khuôn mặt bình thường coi như một lẽ tự nhiên, giới sinh ra thế, đôi khi ta quên đi đó là niềm hạnh phúc lớn lao, quên rằng ngày bên cạnh ta, có những con người, những em bé bị dị tật từ khi lọt lòng đang quằn quại trong đau đớn mà không biết làm thế nào để có thể trở thành một người bình thường như trăm nghìn người khác. May thay, mấy năm gần đây, các phong trào nhân đạo góp phần đáng kể hòa nhập các em trở lại với cộng đồng, quỹ hỗ trợ trẻ em tàn tật là một trong những tập thể góp phần làm giảm đi bất hạt của các em. Có một công việc rất là cụ thể mang lại hiệu quả rất là thiết thực là viện tạo hình thẩm mỹ Hà Nội do bác sĩ Hoàng Quốc Kỷ đứng đầu đã hết sức cố gắng trong công việc đầy tính nhân đạo phẫu thuật nụ cười cho các em. Chưa thể thống kê chính sách xem trên khắp nước ta có bao nhiêu khuôn mặt cần chấp vá, cần làm hại, cần tạo ra nét bình thường khi các em hở môi, mất môi, thủng má, mất mũi, nói chung là dị dạng đã phải âm thầm chịu đựng một đời không có tương lai. Từ khi có việc phẫu thuật nụ cười thì đứng là đã trả lại nụ cười, cả nghĩa đen và nghĩa bóng, cả nụ cười cụ thể trên khuôn mặt được chắp vá, hồi sinh đến nụ cười trong tâm hồn, nụ cười của cả gia đình, gia tộc của hàng nghìn trẻ em ở khắp các địa phương. Chỉ riêng 10 tháng năm 1999, bác sĩ Hoàng Quốc Kỷ, và các cộng sự đã làm phẫu thuật cho trên 9 trăm trẻ em, chủ yếu và hầu hết là miễn phí, 900 con người được trở về với cuộc sống thường, được làm con người bình thường, đó là một việc làm không nhỏ. Chỉ một số phận con người, một con người thôi, đã là quý báu, đã đáng trân trọng, ở đây là hơn 900, không kể hàng nghìn em khác trong những năm trước, thì đây là một việc làm đáng cho chúng ta suy tôn, biểu dương. Hơn nữa, phần lớn những em bị tật nguyền này lại ở các vùng xa, y tế còn thiếu thốn, hoàn cảnh kinh tế nói ngay là còn nghèo hoặc quá nghèo, thiếu thốn trăm bề. Trường hợp cô gái Lê Thị Hương quê Ứng Hòa làm ví dụ 16 tuổi, em chưa hề dám bước ra ngõ vi khuôn mặt méo mó, rách xuôi rách ngược, vì cái mũi của mình. Viện thẩm mỹ tạo hình đang còn trên đà phát triển, việc vừa làm vừa đào tạo lớp kế cận, bác sĩ Hoàng Quốc Kỷ coi là nhiệm vụ thường xuyên cũng như trả lại đời sống bình thường cho hàng nghìn khuôn mặt trẻ thơ cũng là công việc cần làm, rất cần phải làm, cho hôm nay và cho cả mai sau, cho từng người và cho cả cộng đồng. Quanh năm ngày thang em phải dùng một chếc khăn che khuôn mặt ấy đi, không dám cho ai nhìn thấy. Có lấy em mua một chiếc bánh mì, không hiểu thế nào, chiếc khăn rơi xuống, cô hàng bánh chợt ngửng lên nhìn thấy, hoảng hốt chạy ré đi, làm đổ tung tóe thúng bánh mì, vì cô sợ quá sợ khuôn mặt ấy, không hiểu là mặt người hay một con ma hiện lên. Hương được đưa đến viện, được chính bác sĩ Hoàng Quốc Kỷ cầm dao mổ, đồng thời anh mời thêm một bác sĩ người Mỹ hỗ trợ, bác sĩ này nổi tiếng thuộc loại hàng đầu thế giới về tạo hình mũi. Trong ba năm, tiến hành nhiều lần mổ miễn phí, hay Hương đã là cô gái 19 tuổi, như mọi cô gái làng khác, sẽ lập được gia đình, rồi sẽ là người mẹ… chấm dứt quãng đời mười mấy năm phải làm cái bóng trong gian nhà tối tăm không dám ló mặt ra đường. Một trường hợp khác cô Lê Thị Kỷ, dễ nhớ, vì trùng tên với người cầm dao mổ đưa cô trở lại cuộc đời. Cô Kỷ không hở môi, không phải thay mũi, nhưng từ nhỏ đến nay 23 tuổi, cũng không dám một lần nào ra đường, không dám cho ai nhìn thấy khuôn mặt gớm ghiếc của mình. Cô bị bệnh từ khi lọt lòng mẹ, bệnh vá chó. Khuôn mặt tự nhiên như bị chàm, nhưng thẫm máu, gần như đen kịt trên toàn bộ màu ấy gần kín hết khuôn mặt, lông đen mọc lên, ngày một dài, không khác nào lông mọc trên lưng con gấu. Có ai cảm thông nỗi đau khổ này với người con gái? Nghe tin viện có phẫu thuật tạo hình, gia đình cô mạnh dạn choàng khăn cho cô và đưa cô đến Viện tạo hình thẩm mỹ này. Bác sĩ Hoàng Quốc Kỷ trực tiếp khám và quyết định giữ cô lại viện, sẽ phẫu thuật để cứu vợt một con người, một người con gái đã mấy lần tuyệt vọng định quyên sinh để chấm dứt nỗi đau của mình và nổi khổ tâm của cả gia đình. Một cuộc sinh ra đời lần thứ hai chăng? Thay toàn bộ da mặt, còn khó hơn là giáo sư Như Phan làm phẫu thuật cho đồng chí Tư Mao ngày chống Mỹ để vào Nam hoạt động bí mật năm nào. Ở đây không phải là mục đích chống quân thù tàn bạo mà là chống lại định mệnh bạo tàn, trả lại đời sống bình thường cho một cô gái với tinh thần nhân đạo vô tư nhất, với lòng thương bao la nhất, với tinh thần khoa học nhất, với tấm lòng con người cao cả nhất. Cũng phải qua ba lần mổ, kể cả vì phẫu, vượt qua những đoạn đường gay go về kỹ thuật, mỹ thuật. Ai sẽ là chồng cô tên là Hoàng Quốc Kỷ ẩy? Chắc rồi còn lâu dài nữa, công tái tạo của người bác sĩ, của người bác sĩ gây mê hồi sức, bác sĩ mổ, y tá, hộ lý, kỹ thuật viên của viện này sẽ còn được nhắc lại như một huyền thoại nhưng lại là sự thật rõ ràng ngay trước mắt. Tất cả đều xuất phát từ tấm lòng, từ trái tim, từ sự đề ra chính sách đến những hỗ trợ của nhiều tổ chức trên thế giới. Trường hợp cô Hương, cô Kỷ không phải là duy nhất trong mấy nghìn ca mổ suốt mấy năm nay, mổ ngay ở Viện với trang thiết bị hiện đại, hay mổ lưu động xuống nhiều tỉnh trong nước. Những em bé không còn cái môi sứt, không còn bị hở môi đến nỗi ăn cơm, và cơm vãi đẩy ra ngoài, những khuôn mặt bị chất độc màu da cam hủy hoại ngay từ lúc còn là bào thai, những cái miệng méo mó, những cái hàm răng vều ra như mặt nạ phải cưa cả hai hàm ra chắp lại… Phẫu thuật nụ cười đã làm được nhiều việc tốt lành. Bác sĩ Kỷ chưa đến 50 tuổi, cháu của nhà khoa học lớn Hoàng Xuân Hãn cũng đã trực tiếp làm được nhiều việc tốt lành, nhưng theo anh bác sĩ Kỷ, vẫn là chưa đủ vẫn còn con đường dài, rất dài phía trước phải nhất thiết vượt qua bằng chính sức các nhà khoa học, các thầy thuốc nhân đạo và bằng cả sự giúp đỡ và cảm thông của toàn nhân loại. So với dăm bảy năm trước đây, một khoa của Bệnh viện Việt Nam – Cuba trong thời kỳ mới có cơ chế thị trường, bao cấp còn mang trên mình nó nhiều nặng nề, thì nay Viện tạo hình thẩm mỹ do bác sĩ Kỷ kiêm bí thư Đảng ủy, giám đốc viện, đã tiến những bước khổng lồ, mà quan trọng nhất là những tấm lòng người thầy thuốc trong thời kỳ đổi mới. Bác sĩ Hoàng Quốc Kỷ tốt nghiệp năm 1977, với hơn hai mươi năm làm thầy thuốc, từng đi Lâm Đồng, về Sở y tế, về lại bệnh viện Việt Nam – Cuba, làm chủ nhiệm khoa rồi phó giám đốc bệnh viện, nay thêm chức Viện trưởng Viện tạo hình thẩm mỹ, mỗi ngày làm việc liên tục từ sáng đến 23 giờ đêm, không biết mệt mỏi là gì, đã tích cực tham gia công việc phẫu thuật nụ cười anh gắn bó, với công việc bằng tấm lòng vị thao, thương yêu bệnh nhân bởi bệnh nhân của anh hầu hết là nông dân quá nghèo có khi anh còn phải bỏ tiền tàu xe đi về quê xa… có lẽ bác sĩ Hoàng Quốc Kỷ không chỉ là ông đốc tờ mặc áo choàng trắng sang trọng, kiêu kỳ mà anh đã trở thành người cha thứ hai, người anh của nhiều em bé, người thân của nhiều nhiều gia đình, dù chưa một lần anh đến gia đình họ ở ít những miền xa. Viện thẩm mỹ tạo hình đang còn trên đà phát triển, việc vừa làm vừa đào tạo lớp kế cận, bác sĩ Hoàng Quốc Kỷ coi là nhiệm vụ thường xuyên cũng như trả lại đời sống bình thường cho hàng nghìn khuôn mặt trẻ thơ cũng là công việc cần làm, rất cần phải làm, cho hôm nay và cho cả mai sau, cho từng người và cho cả cộng đồng.
Băng Sơn-Sức khỏe & Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – Số 65(877)1999

Đã có vaccin dự phòng Ung thư cổ tử cung?

Hiện nay, ung thư cổ tử cung vẫn còn là loại ung thư sinh dục nữ thường gặp và gây tử vong nhiều ở các nước đang phát triển:
* Mỗi ngày, có khoảng 1400 phụ nữ mới mắc ung thư cổ tử cung; 750 phụ nữ chết vì ung thư cổ tử cung.
* Mỗi năm, có thêm khoảng 500000 phụ nữ bị ung thư cổ tử cung; 270000 ca chết vì ung thư cổ tử cung (80% ở các nước đang phát triển).
Phải làm gì để giảm thiểu ung thư cổ tử cung của người phụ nữ?
– Phết tế bào âm đạo – cổ tử cung góp phần loại trừ ung thư cổ tử cung.
Chương trình sàng lọc tốt có thể giảm ung thư cổ tử cung đến 80%.
– Tế bào âm đạo – cổ tử cung có thể cho biết mức độ phát triển của ung thư cổ tử cung (Bethesda).
– Nếu tế bào bất thường, có thể tiếp tục xét nghiệm và điều trị sớm.
Viêm do nhiễm HPV (Human papilloma Virus): là nguyên nhân chủ yếu của ung thư cổ tử cung.
– Nhiễm HPV rất thường gặp là bệnh lây truyền qua đường tình dục, có nguy cơ tiến triển thành ung thư. Vai trò của HPV trong ung thư cổ tử cung đã được chứng minh một cách chắc chắn. Sự hiện diện của HPV – DNA trong tất cả mẫu gửi sau mổ do ung thư cổ tử cung đều được tìm thấy ở khắp nơi trên thế giới.
Cách lây nhiễm HPV
– HPV là một trong nhiều loại virus trong họ Papovaviridae. Hơn 100 nhóm đã được biết rõ các đặc điểm, lây truyền qua da.
– Nhiễm HPV qua đường sinh dục là loại lây truyền dễ dàng nhất.
– Thường có thể lây nhiễm qua da – da, không cần phải có giao hợp sâu mới bị lây truyền.
– Bao cao su có thể làm giảm bớt nhưng không hoàn toàn có hiệu quả trong việc ngăn ngừa lây nhiễm HPV.
– Mỗi nhóm HPV có các biểu hiện lâm sàng riêng biệt: các nhóm nguy cơ cao có thể gây ra ung thư; các nhóm nguy cơ thấp gây ra các nốt “Mồng gà”.
– Tuy nhiên 80% các trường hợp chỉ là nhiễm thoáng qua, không triệu chứng và sẽ hồi phục hoàn toàn. Chỉ những trường hợp nhiễm HPV mạn tính, kéo dài mới đưa đến diễn tiến bất thường là ung thư cổ tử cung sau này.
Dự phòng ung thư cổ tử cung
Tốt nhất là không quan hệ tình dục. Tuy nhiên, sống độc thân, không bao giờ quan hệ tình dục là một điều không thể thực hiện được đối với đại đa số phụ nữ trong xã hội. Do đó, cần tìm ra một loại vaccin dự phòng nhiễm HPV như viêm gan siêu vi B.
Vaccin dự phòng:
+ Giúp hệ thống miễn dịch nhận biết và hủy diệt HPV trước khi HPV gây nhiễm.
+ Ngăn chặn triệu chứng lâm sàng khi bắt đầu nhiễm.
Vaccin điều trị:
+ Giúp hệ thống miễn dịch phá hủy HPV trước khi ung thư cổ tử cung bắt đầu phát triển và kích thích hệ miễn dịch tế bào để loại trừ các tế bào ung thư.
Tóm lại, nhiễm HPV đã được xác định là nguyên nhân chủ yếu của ung thư cổ tử cung. Tiêm vaccin chính là dự phòng cấp I, có hiệu quả hơn trong việc ngăn chặn nguyên nhân gây bệnh. Cần phối hợp với phết tế bào âm đạo – cổ tử cung để phát hiện sớm trường hợp đã có bệnh.
(Ghi theo bài nói chuyện tại T4G ngày 03/05/2006 của Bác sĩ Nguyễn Thị Ngọc Phượng)
Sức khỏe Thành phố Hồ Chí Minh
Mời bạn thử nhớ lại: HIV/AIDS
1. Hai tiêu chí để chọn lựa điều trị HIV:
a. Y học và xét nghiệm.
b. Y học và kinh tế.
c. Y học và tâm lý xã hội.
d. Xét nghiệm và kinh tế.
2. Xét nghiệm xác định giai đoạn nhiễm HIV:
a. CD4/CD8, nồng độ HIV trong huyết tương.
b. Phenotype.
c. Genotype.
d. Tất cả đều đúng.
3. Cách sử dụng thuốc kháng virus (ARV):
a. Cách quãng để tránh tác dụng phụ của thuốc.
b. Liều thấp tăng dần giúp bệnh nhân thích nghi.
c. Liên tục suốt đời.
d. Câu b và c đều đúng.
4. Đặc điểm HIV trên người nghiện ma túy:
a. Tỷ lệ mắc bệnh sarcom Kaposi thấp.
b. Tỷ lệ nhiễm trùng hô hấp cao hơn và xuất hiện sớm hơn.
c. Diễn tiến từ giai đoạn nhiễm HIV không triệu chứng sang giai đoạn AIDS tương tự như các nhóm nguy cơ khác.
d. Tất cả đều đúng.
5. Kết quả CD4 và giai đoạn của HIV/AIDS:
a. CD4 > 500 tế bào/mm³: sức khỏe hoàn toàn bình thường.
b. CD4: 200 – 500 tế bào/mm³: giai đoạn tiền AIDS, xuất hiện các triệu chứng ho, sốt, nấm, Zona…
c. CD4 < 200 tế bào/mm³: giai đoạn AIDS, xuất hiện các bệnh nhiễm trùng cơ hội.
d. Tất cả đều đúng.
6. Đối tượng nhân viên y tế có nguy cơ cao bị lây nhiễm HIV trong khi làm việc:
a. Hộ lý.
b. Bác sĩ, sinh viên thực tập.
c. Điều dưỡng, nữ hộ sinh, kỹ thuật viên xét nghiệm.
d. Tất cả đều đúng.
7. Khả năng lây nhiễm HIV sau khi tiếp xúc với máu và dịch tiết có chứa HIV:
a. Do vật bén nhọn đâm vào: 0,3%.
b. Qua niêm mạc: 0,09%.
c. Câu a và b đều đúng.
d. Câu a và b đều sai.
8. Các bệnh lý trên bệnh nhân có HIV:
a. Nguy cơ mắc bệnh lao gấp 2 lần so với người không có HIV.
b. Bệnh nhiễm trùng cơ hội thường gặp là bệnh viêm phổi do Pneumocystis jiroveci.
c. Viêm phổi do nấm rất dễ chẩn đoán trên lâm sàng.
d. Tất cả đều đúng.
Đáp án: 1c; 2d; 3c; 4d; 5d; 6c; 7c; 8b
Thu Trúc – Sức khỏe & Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội-1999

Là hoa hậu càng phải học nhiều hơn

Vũ Thu Thủy sinh ngày 23 tháng 9 năm 1978, cao 1 mét 75 nặng 54 kilo gram với các số đo ba vòng như sau 84-60-91, người đã đạt danh hiệu hoa hậu của cuộc thi người mẫu thời trang Hà Nội mở rộng 99 vừa qua. Hiện cô đang là sinh viên năm thứ tư khoa luật kinh tế của trường đại học dân lập Đông Đô. Mơ ước của cô là sẽ trở thành một luật sư giỏi để mang lại sự công bằng cho mọi người. Mặc dù rất bận rộn, Vũ Thu Thủy vẫn dành cho phóng viên báo sức khỏe và đời sống một dịp gặp gỡ.
Phóng viên: tại sao Vũ Thu Thủy lại đăng ký tham gia cuộc thi Người mẫu thời trang Hà Nội mở rộng 99 và khi đoạt giải Vũ Thu Thủy có nghĩ mình là người đẹp nhất không?
Vũ Thu Thủy: em rất thích thời trang nên đã đăng ký tham gia cuộc thi này với mong muốn được thử sức mình và học hỏi thêm kinh nghiệm. Còn khi đoạt giải em không nghĩ mình là người đẹp nhất mà chỉ nghĩ mình là người may mắn hơn các bạn khác thôi.
Phóng viên: khi đã đăng quang, có rất nhiều lời mời chào biểu diễn. Vậy điều đó sẽ ảnh hưởng đến việc học tập của Vũ Thu Thủy không?
Vũ Thu Thủy: mặc dù rất thích thời trang nhưng em vẫn cố gắng giành thời gian vào việc học tập và chỉ khi nào rảnh em mới nhận lời biểu diễn.
Phóng viên: vậy theo Vũ Thu Thủy thì hoa hậu có cần phải học nữa không?
Vũ Thu Thủy: theo em khi chưa đạt danh hiệu hoa hậu hay khi đã trở thành hoa hậu thì việc học tập vẫn là quan trọng nhất vì chính sự hiểu biết đóng vai trò rất lớn trong việc hoàn thiện mình hơn. Vì vậy đã là hoa hậu càng phải học nhiều hơn.
Phóng viên: Vũ Thu Thủy có ý định diễn thời trang đến khi nào?
Vũ Thu Thủy: đến khi khán giả không muốn xem em biểu diễn nữa.
Phóng viên: trang phục biểu diễn và trang phục đời thường của Vũ Thu Thủy có khác nhau nhiều không?
Vũ Thu Thủy: trên sân khấu em thích mình trình diễn những trang phục áo dài bởi vì em thấy mình duyên dáng, nữ tính và rất Việt Nam. Còn trang phục đời thường thì em thích mặc quần jean và áo phông. Mặc như vậy em cảm thấy mình năng động hơn.
Phóng viên: xin cám ơn em.
Nhân vật sự kiện thể thao: Cha nào con nấy
Ngày 8 tháng 10 vừa qua, tại võ trường thi đấu kiêm sòng bạc Turning Stone Casio Resort ở Verona New York Laila Ali con gái võ sĩ quyền anh huyền thoại Muhammad Ali đã nốc ao đối thủ của mình là Aprill Flower người Michigan sau 31 giây hiệp đầu trong trận đấu chuyên nghiệp hạng trung và gây cho khán giả những phút bất ngờ hiếm có. Người ta đã từng gọi Muhammad Ali bố là huyện thoại vĩ đại nhất thì giờ đây lại gọi con gái của ông là Laila Ali là võ sỹ kết thúc trận đấu nhanh nhất. Trận đấu diễn ra trước 2.800 khán giả, trong đó có cả Muhammad Ali tham dự. Nghe nói ông không mấy mặn mà với trận đấu của con gái mình vì đối thủ của con gái ông là Laisa chẳng có gì đặc biệt, April Flower thường nhắm tịt mắt lại và đưa ra những cú đấm yếu ớt, do đó sau những cú vờn thăm dò thì Laila Ali đã hạ gục đối phương một cách dễ dàng. April Flower đã hai lần thượng đài nhưng đều thất bại và nghe đâu lại phải quay về với nghề bồi bàn cũ của mình ở Michigan. Theo đánh giá của giới chuyên môn thì tiêu điểm chú ý chính của dư luận không phải là trận so găng giữa hai người đẹp mà chính là ở bố con Muhammad Ali và những dự kiến trong tương lai của ông trong việc đào tạo con gái theo nghiệp của mình.
Hoài Phương-Sức khỏe & Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – Số 65(877)1999

Ăn đất

Thưa các vị. Thực ra kinh nghiệm tôi trình bày hôm nay không có gì mới, có chăng chỉ là những thủ đoạn à quên thủ thuật mới, tinh vi, hiện đại và hiệu quả hơn. Phải thừa nhận rằng hội xẻo đất của chúng ta làm ăn rất là hiệu quả trong những năm qua chẳng thế mà nhà to, xe đẹp, điện thoại di động của các vị ngồi đây cũng từ đất mà ra. Đặc biệt là những năm đầu, khi đất nước vừa đổi mới, những văn bản luật và dưới luật còn chưa điều chỉnh kịp với tình hình phát triển, chúng ta đã lách luật xà xẻo, bòn rút đất công để làm của riêng. Người có trách nhiệm phân chia nhà đất thì cứ ký đại, phần trăm hoa hồng ta cũng có dăm miếng đất. Nhà đất đang sốt, bán lúc nào chẳng được. Vài vụ như vậy các vị có tiền tỉ, tha hồ ăn tiêu. Những khu đã có quy hoạch thì cũng hơi khó một chút nhưng cứ mượn danh cơ quan nọ, khu vui chơi kia dự án ma nào đấy… cốt kiếm được cái giấy phép xây dựng thì sẽ dễ bán, dễ chia chác. Phải nhớ là không bao giờ được đứng tên các vị mà nhường cho cháu, chắt họ hàng đứng tên để phòng bất trắc. Nếu có bị cơ quan chức năng sờ gáy thì ta vẫn vô can. Với những khu đất mới, gần đô thị, chưa quy hoạch thì ta phải thiết kế bằng cách phao tin sẽ có dự án nọ, công trình kia đi qua. Thế là lập tức đất nơi ấy lại hóa thành vàng ròng. Trong việc này các vị phải ghi tâm, khắc cốt rằng phải cực kỳ thận trọng kín kẽ và phải hợp đồng thật chắc với chính quyền sở tại để tạo thế liên hoàn. Chỉ một chút sơ hở sẽ trắng tay, thậm chí mất ghế như bỡn. Trường hợp này không nên nhận hoa hồng bằng đất mà phải lấy bằng tiền mặt, mấy ông địa phương bán được mảnh đất nào là phải lĩnh tiền hoa hồng ngay lập tức. Còn nữa, trong những trường hợp chưa chắc chắn thì không được ký tá hoặc tuyên ngôn điều gì, với ai. Cao hơn cả là thông qua đội ngũ cò mồi, chi cho chút một ít tiền là xong. Đối với những khu đất trong diện giải tỏa, phải đền bù thì càng dễ. Nếu gia đình nào hiểu biết hoặc chịu chi cho ta thì khi thẩm định sẽ đội giá đền bù lên. Nếu nhà nào cứng đầu, cứng cổ hoặc yếu thế, kém hiểu biết thì ta đánh tụt giá xuống. Hoặc khi di dời sẽ chuyển họ tới miếng đất mới chẳng ra gì. Tóm lại là làm kiểu gì chúng ta cũng vẫn có lợi, miễn là phải nhạy bén, uyển chuyển trong từng trường hợp cụ thể. Về việc ứng phó với các cơ quan chức năng, các vị cứ đưa các lợi ích của địa phương của cộng đồng lên hàng đầu đề mà cãi. Nếu cứng không xong thì phải mềm ngay, bằng mọi giá đừng để cho họ phanh phui sự thật. Đồng thời các vị phải hoàn thiện ngay các chứng từ, sổ sách giả, cân đối lại thu chi, không để cho họ tiếp xúc trực tiếp với dân. Nếu làm như vậy vẫn không xong thì các vị phải nhả ngay, trả tiền cho dân, cần phải giữ cho bằng được cái ghế thì ta sẽ còn… hái ra tiền. Vị diễn giả vừa ngừng bản tham luận đã có hàng rổ trứng thối, rau úa, quả héo… từ phía dưới ném lên bục để chúc mừng, giống như người bình thường chúng ta tặng hoa nhau vậy.
Đàn ông không quan tâm đến hình thức bên ngoài
Đàn bà đau khổ với từng kg tăng trọng mất ngủ vì một nếp nhăn trên mặt. Còn đàn ông thì ngược lại dẫu tóc rụng đến trọc đầu, bụng phình to như thùng phuy… vẫn hồn nhiên hệt chẳng có chuyện gì xảy ra. Sai ráo. Họ đau đớn vì những khiếm khuyết của cơ thể mình giống hệt các bạn gái. Đa số tuyệt đối mong muốn cải thiện ít nhất một chi tiết nào đó trên cơ thể. Theo họ, lý tưởng là một thân hình cao ráo, mông nhỏ vai rộng, ngực nở nang. Hơn thế nữa, cứ ba thì có một muốn cao hơn. Để có sắc đẹp, ngày càng nhiều đấng mày râu gõ cửa các thẩm mỹ viện.
Sau cuộc tình đổ vỡ, đàn ông nhanh chóng lấy lại thế cân bằng tâm lý
Mối tình chấm hết… nàng suốt ngày lau chùi nước mắt, còn chàng thì lập tức tán tỉnh cô gái khác. Có thể nghĩ rằng, nhanh hơn phái đẹp, đấng mày râu dễ quên nỗi buồn sau cuộc tình tan vỡ. Tuy vậy thực ra họ cảm thấy đau đớn và cho dù không rơi lệ lúc chia tay, người đàn ông thường rơi vào trạng thái rối loạn cảm xúc nặng nề, hay tìm đến rượu bia và có thể thậm chí tìm kiếm đến cái chết, trường hợp tự tử của ngôi sao điện ảnh Lê Công Tuấn Anh là thí dụ điển hình. Thế nên, vấn đề không phải là ai cảm thấy đau đớn hơn, mà ai dễ dàng chung sống với nỗi đau ấy. Nhìn chung, đàn bà có khả năng ấy lớn hơn. Họ phải tiếp tục cuộc sống vì đa số ý thức được vai trò của bản thân với con cái. Còn sự đau đớn sẽ chia sẻ cùng bạn bè. Đàn ông thì trái lại, họ không có ai để làm điều đó, họ đau đớn trong sự cô đơn.
Thổ Văn Địa-Sức khỏe & Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – Số 65(877)1999

Tương tác khi dùng thuốc trị lao

Bệnh lao nói chung và bệnh lao phổi nói riêng đang có xu hướng quay trở lại ở các nước công nghiệp phát triển và ngày càng gia tăng ở các nước đang phát triển. Trong bối cảnh căn bệnh thế kỷ AIDS có chiều hướng lan tràn mạnh tại các nước thuộc Châu Phi và châu Á thì bệnh lao đã trở thành một căn bệnh nguy hiểm, một căn bệnh đồng minh, một cặp bài trùng rất là nguy hiểm, đe dọa tính mệnh của nhiều người, nhất là trong các cộng đồng người nghèo. Ở điều kiện nước ta hiện nay, theo nguyên tắc thì thuốc trị lao chỉ do chương trình chống lao quốc gia quản lý, nhưng trong thực tế ta có thể mua chúng ở bất kỳ hiệu thuốc và nhà thuốc nào, thậm chí trên cả các mẹt thuốc bày bán ở chợ. Sự tùy tiện này cộng với sự thiếu hiểu biết của bệnh nhân đã làm cho tỷ lệ kháng thuốc ngày càng gia tăng, biến cố xảy ra do điều trị ngày càng nhiều. Thuốc điều trị lao không mấy phức tạp về chủng loại. Theo công thức hóa trị liệu ngắn ngày có kiểm soát gọi tắt theo tiếng Anh là DOTS của tổ chức y thế giới thì chỉ gồm có 4 loại thuốc được dùng phối hợp với nhau theo một liều thuốc trình kéo dài từ 6 tháng đến 8 tháng. Nếu theo đúng phác đồ này và có sự theo dõi của thầy thuốc thì bệnh sẽ khỏi. Tuy nhiên, do bệnh lao là một xã hội, đối tượng bị mắc đa phần là người nghèo, công thức điều trị không mấy phức tạp lại cộng thêm sự giấu giếm bệnh tật của bệnh nhân nên việc tự tìm mua thuốc tự điều trị là khá phổ biến, từ đó đã dẫn đến những mặt trái đã nêu ở trên. Trong 4 loại thuốc trong công thức DOTS thì có 2 loại kháng sinh là streptomycin và rifampicin. Dùng streptomycin nếu không đúng liều chỉ định, không theo dõi cẩn thận dễ sinh ra tai biến điếc không hồi phục. Vì thế, khi đang tiêm loại thuốc này nếu thấy sức nghe thính lực, suy giảm thì phải ngừng thuốc ngay và đến hỏi ý kiến thầy thuốc. Được biết, ở Việt Nam ta những người bị điếc vĩnh viễn do trước đây đã dùng streptomycin để điều trị lao và các bệnh viêm nhiễm đường hô hấp là khá nhiều. Ngoài streptomycin thì rifampicin là một loại kháng sinh có tác dụng rất tốt đối với vi khuẩn lao. Ưu thời điểm nổi trội của nó là thể dùng đường uống. Hiện nay trên thị trường dược phẩm nước ta có khá nhiều chủng loại thuốc này mang tên các biệt dược khác nhau và do nhiều công ty dược trong và ngoài nước cung ứng. Có thể đơn cử một vài loại như Rifadin,… thuốc này có tác dụng diệt vi khuẩn lao mạnh nhưng lại độc đối với gan. Những người bị các bệnh về gan như viêm gan, xơ gan đều phải thận trọng khi dùng, vì nó có thể làm cho bệnh nặng thêm. Thuốc cũng làm giảm hoặc mất tác dụng của các thuốc ngừa thai đường uống nên những phụ nữ đang dùng các loại thuốc ngừa thai kéo dài theo chu kỳ kinh nguyệt có thể bị vỡ kế hoạch. Cần biết điều này để đừng đổ lỗi cho thuốc ngừa thai là không có tác dụng mà thủ phạm chính lại là do dùng đồng thời với rifampicin. Việc dùng phối hợp nhiều thứ thuốc trong cùng một thời gian sẽ gây ra hiện tượng gọi là tương tác thuốc. Có những tương tác có lợi như làm tăng tác dụng của nhau, nhưng đa phần là các tương tác có hại do làm mất hay giảm tác dụng của nhau. Trong một đơn thuốc hay toa thuốc có càng nhiều loại thuốc thì khả năng xảy ra tương tác càng nhiều. Cần cảnh giác với những loại đơn thuốc có đến 9 hay 10 biệt dược khác nhau. Hiện nay một số thầy thuốc có khuynh hướng kê đơn dài dằng dặc, ngoài việc làm cháy túi bệnh nhân còn có nguy cơ về tương tác thuốc. Rifampicin có làm giảm tác dụng của các thuốc chống đông máu và các thuốc có tác dụng chống bệnh tiểu đường. Những người bị mắc các bệnh có liên quan đến chảy máu, bệnh đái tháo đường cần rất thận trọng khi dùng thuốc này nếu như phải mổ xẻ thì cũng nên tạm ngừng thuốc trong một thời gian. Loại thuốc cổ điển được dùng để trị lao là rimifon. Thực ra đây chỉ là một loại tên thương phẩm của một hóa dược trị lao là zonziazid viết tắt là INH. Thuốc này cũng độc với gan và thần kinh nên khi dùng cần phối hợp thêm với vitamin B6 để ngăn chặn bớt những tác dụng bất lợi nói trên. Loại thuốc thứ tư để trị lao là ethambutol có tác dụng chuyên trị lao phổi nhưng có độc tính đối với thận và thần kinh thị giác. Khi dùng thuốc kéo dài nên kiểm tra lại chức năng thận và trong quá trình dùng nếu thấy suy giảm thị lực thì nên ngừng thuốc ngay. Trẻ em dưới 13 tuổi không nên dùng loại thuốc này.
PTS. Kiều Khắc Đôn-Sức khỏe & Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – Số 61(873)1999

Bí quyết giữ cho não sức trẻ

Viện nghiên cứu não thuộc Viện hàn lâm Y học Nga đã tiến hành nghiên cứu não Lenin. Dần dần nó được bổ sung thêm bộ não những nhân vật nổi tiếng khác như Xtalin, Xakharov, viện sĩ Landao, nghệ sĩ nhân dân Liên Xô Xobinov, Maia-covki… Mục đích của các nhà nghiên cứu là lý giải được cái bình đựng trí tuệ của con người chịu những thay đổi như thế nào theo thời gian. Ở một độ tuổi nhất định con người không bị thiếu năng lượng. Nhưng với thời gian, sự cung cấp năng lượng cho đại não bị giảm sút, tiến sĩ Vitali Phokin, chủ nhiệm phòng thực nghiệm tuổi sinh học của não nói. Oxy, glucoza, acid adennozin đi vào não ngày càng ít, và điều đáng buồn nhất là bộ não đồng hóa chúng kém hơn. Ở tuổi già, hoạt tính của đại não, đặc biệt trong những tình huống khẩn cấp giống như rơi vào bầu không khí loãng, thiếu oxy. Chảy vào là nhiên liệu loại hai, axit béo và propit. Sự cân bằng của não bị phá vỡ. Nhưng quá trình lão hóa vốn là đặc trưng chung đối với tất cả mọi người lại được biểu hiện khác nhau ở mỗi người. Và nói chính xác hơn, có thể chia ra thành ba nhóm lão hóa và gọi nôm na như sau: Ông già thông thái kẻ bảo thủ và ông già lăng xăng. Ông già thông thái là một kiểu lão hóa tối ưu nhất và hiếm gặp nhất. Quả thật người như Igo Moixeev nghệ sĩ nhân dân Liên Xô ở tuổi 93 vẫn biên đạo những điệu múa mới cho ban nhạc ở Nga chỉ có một. Nhà thơ Xecgay Mikhancov 87 tuổi vẫn làm thơ và nhớ thuộc lòng phần lớn tác phẩm trước đây của mình. Galina Ulanova nghệ sĩ múa ba-lê ở tuổi 86 vẫn dạy vũ ba-lê cho các cô gái trẻ. Viện sĩ Borit Rubacov sinh năm 1908 vẫn lãnh đạo Viện khảo cổ học và viết các công trình về lịch sử người Xlavo cổ điển những ngày cuối cùng. Đại kiện tướng cờ Vaxili Xmuxlov ở tuổi 70 vẫn bước vào vòng tứ kết giải vô địch cờ vua thế giới…. Những người này có gì khác biệt so với những kẻ bình thường? Về mặt sinh lý học, có một điều khá hiếm hoi xảy ra với những ông gà thông thái. Trong một số trường hợp, thân não bị lão hóa trước bán cầu não. Mà thân não, như ta biết, liên quan chặt chẽ với hoạt động xúc cảm. Khi con người không sống bằng những khao khát của tuổi trẻ, khi anh ta thờ ơ với sự thừa nhận của xã hội và những thành đạt trên thương trường, nhưng đồng thời vẫn giữ được tư duy rõ ràng, thì điều này, có lẽ là sự thông thái. Những kẻ bảo thủ càng có tuổi càng thích bám vào những công thức cũ, có sẵn, đã được kiểm nghiệm. Đạt được những đỉnh cao nhất định của thời trẻ và trong những năm trưởng thành, họ thích ngủ yên trên cành nguyệt quế. Cải tạo hoạt động trí tuệ đối với họ là công việc quá là tốn kém so với những lợi ích tiềm tàng do việc áp dụng cái mới đưa lại. Nếp suy nghĩ này không xấu, nhưng không phải bao giờ cũng có lợi, chẳng hạn đối với các nhà chính trị. Nhiều chính khách lên cầm quyền lúc hãy còn trẻ như những nhà cải cách đích thực, nhưng khi về già họ trở nên bảo thủ và kìm hãm sự phát triển của đất nước mình trong nhiều thập kỷ.
Ông già lăng xăng là kẻ tiêu phí năng lượng lúc còn trẻ, bất chấp khả năng của mình. Lấy ví dụ Uuli Xeeda vốn là nổi tiếng hồi trẻ cùng một lúc làm được rất nhiều việc, vừa đọc, vừa viết, lại vừa nói chuyện gì đó. Đến 56 tuổi ông đã trở thành nạn nhân của một âm mưu. Về mặt này Xê-da gặp may, nên sống đến già, chắc chắn ông ta sẽ trở thành một ông già lăng xăng chưa làm xong việc này đã bắt tay vào việc khác và cuối cùng bỏ dở dang tất cả. Vấn đề là con người có muốn và có thể già một cách đúng đắn không? Lẽ ra phải cải tạo cuộc đời mình một cách phù hợp với tuổi tác thì anh ta lại đuổi theo những thói quen thời trẻ?
Vậy, đâu là bí quyết của tuổi trẻ?
Những điểm yếu của tuổi già là đã rõ phản ứng chậm chạp, trí nhớ kém, trọng lượng não giảm. Tuy vậy ở đây cũng có những ưu điểm: tuổi tác cho ta kinh nghiệm và sự từng trải để tránh nhiều sai lầm của tuổi trẻ. Các nhà khoa học giải thích điều này như sau: cùng với thời gian trong chất xám tạo ra những mối liên hệ trục mới cho phép giải quyết vấn đề không phải trực tiếp, mà hiệu quả hơn. Não dường như chuyển sang công nghệ bảo toàn năng lượng. Mỗi người cao tuổi có những bí quyết chống lão hóa của mình. Igo Moixev gọi đó là sự sáng tạo và trí tưởng tượng. Đây cũng là điều đặc trưng với những người làm nghề sáng tạo nghệ thuật. Gheoocgi Vitxin – 80 tuổi tránh tất cả mọi xúc động, kể cả sự vui sướng, ông không xem ti vi và thừa nhận rằng chỉ có tiếng cười cứu sống ông. Những người tiếp xúc nhiều với thanh niên thường già chậm. Sự lão hóa bị ngăn chặn bởi một lối sống lành mạnh và trí tuệ cao. Theo một số liệu, những người có học vấn cao ít bị bệnh Alzheimer hơn những kẻ ít học. Xéc – gây Mikhancov đã nêu một tấm gương hiếm có về sức sống, mới đây ông vừa cưới một cô phụ nữ trẻ hơn ông nửa thế kỷ. Tình yêu là một tác nhân kích thích cực kỳ mạnh mẽ. Ở tuổi gần 90 nhà thơ già vẫn không từ bỏ ý nghĩ tiếp tục sản sinh nòi giống. Ngoài ra, ông còn nhắc tới một bí quyết nữa, sự tò mò, cuộc sống ẩn chứa biết bao điều mới lạ, sao ta lại khước từ niềm vui được khám phá chúng. (Theo Nhân chứng và sự kiện, số 14 năm 1999).
Duy Anh-Sức khỏe & Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – Số 61(873)1999

Thông tin từ viện thông tin thư viện y học trung ương

Người được giải Nobel y học năm 1999
Hội đồng giải Nobel đặt tại Viện Karolinska – Thụy Điện ngày 11 tháng 10 năm 1999 đã quyết định trao giải Nobel y học cho nhà bác học người Mỹ gốc Đức là Gunter Blobel cho khám phá của ông về protein có những tín hiệu nội tại ảnh hưởng đến sự chuyển vận và định vị của chúng trong tế bào. Các tế bào sản sinh một lượng lớn khằng định những protein đảm nhiệm những chức năng thiết yếu. Nhưng protein này phải được vận chuyển ra ngoài tế bào hoặc tới các tế bào quan khác bên trong tế bào. Làm thế nào mà các protein mới sản sinh đi qua được lớp màng tế bào bao quanh các bào quan và làm thế nào chúng tới được đúng vị trí của mình? Những câu hỏi này được trả lời thông qua công trình của tiến sĩ Gunter Blobel, nhà sinh lý học phân tử và tế bào của Trường đại học Rokefeller – New York. Từ những năm 1970, ông đã khám phá ra rằng những protein mới tổng hợp có một tín hiệu nội tại thiết yếu để hướng dẫn chúng đi tới và vượt qua màng lưới của nội bào, một trong nhiều bào quan. Trong suốt hai mươi năm sau đó Gunter Blobel đã mô tả chế tạo phân tử chi tiết của quá trình này. Một cơ chế tương tự thẻ ghi địa chỉ hay mã vùng hướng các protein tới các bào quan khác trong tế bào. Những nguyên lý do Gunter Blobel khám phá là phổ biến và giống như ở tế bào nấm men, tế bào thực vật cũng như tế bào động vật. Một số bệnh di truyền của người là do các tí hiệu và cơ chế chuyển vận này có sai sót. Nghiên cứu của Gunter Blobel cũng góp phần triển khai việc sử dụng có hiệu quả hơn các tế bào như nhà máy sản xuất protein để sản sinh những thuốc quan trọng. Gunter Blobel sinh ngày 21 tháng 5 năm 1936 tại Waltersdorf của nước Đức. Hiện ông đang sống tại thành phố New York và làm việc ở phòng thí nghiệm sinh lý học tế bào. Trường đại học Rokefeller – New York – Mỹ. (Theo Thông báo về giải Nolbel năm 1999).
Người bệnh nên ngủ theo tư thế nào?
Đối với tắc mạch máu não: Các chuyên gia đã điều tra là 2 nghìn ca bệnh tắc mạch máu não, phát hiện ra rằng có tới trên 95% bệnh nhân quen năm nghiêng. Như vậy, trên cơ sở xơ cứng động mạch vốn có lại làm tăng thêm tắc nghẽn lưu thông máu, nhất là làm chậm tốc độ lưu thông máu ở vùng cổ, dễ tụ tập và hình thành dần thorombus ở chỗ tổn thương màng bên trong động mạch. Để tránh tình trạng đó, khi ngủ tốt nhất nên nằm ngửa.
Sưng phổi đối với bệnh nhân sưng phổi ở lúc tuổi trung niên và tuổi già, nên nằm ngửa để ngủ, và nên gối cao quá đầu để thở cho dễ dàng.
Bệnh dạ dày chuyên gia trường đại học Poston của Mỹ cho rằng, bệnh nhân loét dạ dày khi ngủ nên nằm nghiêng bên trái. Nếu nằm nghiên bên phải, lượng hồi lưu dịch toan ở dạ dày tới thực quản sẽ nhiều hơn bình thường, và lại sẽ kéo dài mãi, khiến dạ dày càng đau thêm.
Bệnh cao huyết áp: Nên nằm ngủ ở tư thế ngay ngắn vào gối đầu cao. Thông thường gối đầu cao là 15 cm là vừa, cao quá hoặc tháp quá đều không tốt.
Bệnh tim là người bệnh tim nếu chức năng tuần hoàn của tim còn khá thì có thể nằm nghiên bên phải nhằm tránh ép tim. Nhưng nếu đã có biểu hiện yếu tim, thì nên có tư thế nửa nằm, để dễ thở hơn. Hết sức tránh nằm nghiêng bên trái hoặc nằm sấp.
Bệnh viêm tai giữa: Thời kỳ đầu nên nằm nghiêng về phía tai viêm cho mủ trong tai chảy ra nhằm rút ngắn thời gian điều trị.
Bệnh gan mật: Đối với bệnh nhân bị bệnh gan cấp tính và mạn tính, bênh sỏi mật, nên nằm nghiêng bên trái, nhanh phục hồi sức khỏe hơn.
Để giữ cho con người đẹp, khi ngủ tốt nhất nên nằm ngửa.
Quyên hiến máu có thể phòng ngừa bệnh tim
Một nghiên cứu mới nhất của các nhà khoa học Phần Lan cho thấy, quyên hiến máu với lượng vừa phải, sẽ có hiệu quả bất ngờ phòng ngừa được bệnh tim đối với tuổi trung niên, nhất là nam giới. Các chuyên gia đã thí nghiệm điều tra đối với hơn 2 vạn trung niên ở miền đông Phần Lan, kết quả là so với những người thường xuyên quyên hiến máu, tỷ lệ mắc bệnh tim ở người không quyên hiến máu cao hơn hai lần. Các chuyên gia giải thích rằng hàm lượng sắt trong máu và người có hàm lượng sắt trong máu thấp, trong vòng 3 năm khả năng mắc bệnh tim tăng từ 1 đến 2 lần. Nếu hiến máu vừa phải sẽ giảm thấp hàm lượng sắt trong máu. Kết quả nghiên cứu của Margaret chủ nhiệm Phòng khoa học quỹ dinh dưỡng Anh cũng chứng tỏ, sắt và đồng quá nhiều trong máu đều quá tải đối với oxy hóa fatty trong máu, mà oxide fatty trong máu lại là yếu tố quan trọng dẫn tới bệnh tim ngược lại, vitamin C, E và carotene lại là những chất oxy hóa có thể phòng chống oxy hóa fatty trong máu, vì vậy rất có hiệu quả trong việc phòng bệnh tim. Do con trai Phần Lan rất thích ăn thịt hươu có hàm lượng sắt cao, nên hàm lượng sắt bình quân trong máu khá cao, hàm lượng sắt trong mỗi lít máu là 116 microgam. Các thầy thuốc Phần Lan cảnh báo trong ăn uống nên giảm thấp thức ăn có sắt. Yêu cầu các chàng trai nào nên ít ăn thịt hươu. Và tốt nhất mỗi năm hiến máu một lần lượng hiến máu là 400 ml như vậy vừa có lợi cho mình và cho mọi người.
Cẩm Tú-Sức khỏe & Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – Số 59(871)1999