Cái mũi

Miệng bình thường ngậm lại, chỉ khi nào ăn hoặc nói thì mới mở ra. Mũi khác hẳn, lúc nào cũng mở để không khí thường xuyên vào và ra. Mũi có hình dạng cố định nhờ cấu tạo bởi những tấm sụn đàn hồi. Lấy tay bóp hai cánh mũi lại, thả ra mũi lại có hình như cũ. Lá mía và vách giữa băng sụn, chia mũi ra thành 2 ngăn. Hai lỗ mũi thường hướng xuống phía dưới để cho nước mưa và bụi bậm không dễ dàng lọt được vào. Hai hốc mũi hợp lại làm một ở phần họng. Các hạt bụi lớn hơn là 0,002 mm đều bị giữ lại phần ngoài của mũi nhờ lông mũi và những tế bào tiết dịch nhày của niêm mạc mũi. Đi ngoài phố về chúng ta nên rửa mặt và lau mũi để loại bỏ hết bụi bậm bám bên trong mũi. Phía trong lỗ mũi có 3 lá xương mỏng xếp song song và so le nhau như lợp ngói. Đó là xoăn mũi trên, xoăn mũi giữa và xoăn mũi dưới. Các xoăn mũi này được bao bọc bởi những niêm mạc dày, màu hồng tươi vì chứa rất nhiều mao mạch. Chúng làm nhiệm vụ sưởi ấm và làm ẩm không khí trước khi đưa vào cơ thể. Phía trong sâu nhất của mũi là vùng ngửi. Ở đó có những niêm mạc ít mạch máu, ít tế bào tiết chất nhày hơn nhưng lại có nhiều các sợi thần kinh khứu giác. Vùng này rất hẹp, chỉ khoảng 0,15 cm vuông, nằm giữa vòm mũi và xoăn mũi trên, có màu vàng nâu. Tế bào khứu giác là những tế bào dài, phình to ở chỗ giữa, nơi có nhân tế bào. Ở phần ngọn chỗ lồi lên trên bề mặt biểu mô tế bào thần kinh mọc ra nhiều lông khứu giác để tăng cường khả năng tiếp xúc với các chất bay hơi có mùi. Tế bào khứu giác truyền xung động thần kinh về hành khứu sau đó theo dải khứu chuyển thông tin về vỏ não. Khi mũi quá khô hoặc quá ước năng lực ngửi bị giảm đi rất nhiều. Đó là trạng thái ngạt mũi. Càng già khả năng phân biệt mùi càng kém đi. Sở dĩ như vậy là theo tuổi tác nói chung mỗi năm có khoảng 1% tế bào khứu giác bị mất đi mà không được thay thế. Rất nhiều người mắc bệnh viêm mũi dị ứng, phần lớn các trường hợp xảy ra ở niêm mạc mũi. Dị ứng là một cơ chế miễn dịch học. Hệ miễn dịch của cơ thể phải đấu tranh với các chất gây dị ứng. Giai đoạn miễn dịch này sẽ chuyển sang giai đoạn sinh hóa làm giải phóng ra nhiều sản phẩm trung gian. Các sản phẩm này kích thích cơ quan bị bệnh và gây ra các triệu chứng dị ứng khác nhau.
Hậu quả y tế của trận động đất ở Thổ Nhĩ Kỳ
Ngày 24 tháng 8 năm 1999, một trận động đất lớn đã giết chết hơn 12 nghìn người dân Thổ Nhĩ Kỳ làm 200 nghìn người khác lâm vào cảnh màn trời chiếu đất, phá hủy cơ sở hạ tầng của một vùng rộng tới 5 nghìn km vuông, ảnh hưởng tới toàn bộ hệ thống cung cấp nước sạch, xử lý nước thải và vệ sinh an toàn. Về mặt y tế, mối lo ngại hàng đầu của Chính phủ và nhân dân Thổ Nhĩ Kỳ là các bệnh dịch và nhiễm trùng hô hấp cấp. Tuy nguy cơ bệnh dịch truyền nhiễm là rất ít trong hơn 20 năm theo dõi, Tổ chức thế giới chưa thấy bất cứ dịch bệnh nào do thảm họa thiên tai nhưng vẫn phải thực hành mọi biện pháp giám sát và đề phòng, đặc biệt bệnh tiêu chảy thông thường có thể gia tăng khi có lũ lụt và lượng mưa lớn. Tổ chức thế giới đang phối hợp chặt chẽ với Bộ y tế Thổ Nhĩ Kỳ để giúp xây dựng lại mạng lưới y tế cơ sở ở những vùng bị ảnh hưởng, đồng thời khuyến nghị thành lập thêm hệ thống giám sát ở vùng có thiên tai, đặc biệt ở nơi bị mất nhà cửa để cảnh báo về nguy cơ có thể xảy ra các bệnh nhiễm trùng.
GS Nguyễn Lân Dũng-Sức khỏe & Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – Số 57(869)1998

Thiếu vitamin A và bệnh khô mắt

Thiếu vitamin A làm giảm tăng trưởng, tăng nguy cơ mắc các bệnh nhiễm trùng và tăng nguy cơ tử vong ở trẻ em. Người mẹ nuôi con bú, nhất là trong 6 tháng đầu, bị thiếu vitamin A dẫn tới sữa mẹ cung cấp không đủ vitamin A cho trẻ.
Vai trò của vitamin A trong cơ thể: Vitamin A đóng vai trò trong sự nhìn thấy, do đó biểu hiện sớm của thiếu Vitamin A là khả năng nhìn thấy lúc ánh sáng yếu giảm, nhân dân ta gọi là bệnh quáng gà. Vitamin A cần thiết cho sự bảo vệ toàn vẹn của biểu mô giác mạc và các tổ chức biểu mô dưới da, khí quản, các tuyến nước bọt, ruột non, tinh hoàn. Mối quan hệ giữa Vitamin A với nhiễm trùng đã được biết từ lâu và có khả năng là Vitamin A tham gia quá trình đáp ứng miễn dịch.
Nguyên nhân thiếu Vitamin A
Do khẩu phần ăn bị thiếu hụt Vitamin A một chế độ ăn ít thức ăn động vật và các thức ăn có chứa nhiều tiền vitamin A caroten thường xảy ra trong giai đoạn trẻ ăn bổ sung. Thiếu dầu, mỡ làm giảm hấp thu Vitamin A. Trẻ không được bú mẹ có nguy cơ thiếu Vitamin A. Tình trạng nhiễm trùng đặc biệt là lên sởi, viêm đường hô hấp, tiêu chảy cũng là các nguyên nhân quan trọng dẫn tới tình trạng thiếu Vitamin A. Nhiễm giun, nhất là giun đũa cũng là nguyên nhân thiếu Vitamin A. Suy dinh dưỡng protein năng lượng nặng kèm theo thiếu Vitamin A vì thiếu protein ảnh hưởng tới chuyển hóa, vận chuyển Vitamin A. Ngoài ra thiếu các vi chất khác như kẽm cũng ảnh hưởng tới chuyển hóa Vitamin A trong cơ thể. Biểu hiện lâm sàn của thiếu Vitamin A. Quáng gà ký hiệu là XN. Quáng gà là biểu hiện sớm nhất của bệnh khô mắt do thiếu Vitamin A, hiện tượng giảm thị lực trong điều kiện thiếu ánh sáng. Chiều chập choạng tối, trẻ mắc bệnh thường trở nên nhút nhát, chỉ ngồi yên tại chỗ, không dám đi lại hoặc chạy theo bạn nghịch đùa. Trẻ lớn hơn nếu mắc bệnh thường đi lại khó khăn vào buổi tối hay vấp ngã, đi lại trong nhà phải lần tường, hay va vấp vào những đồ vật để trong nhà như nồi niêu, bàn ghế. Những trẻ chưa biết đi thì không biết tìm nhặt đồ chơi vào buổi tối không biết tìm và cầm đúng thức ăn khi mẹ đưa cho mà phải quờ quạng, đôi khi vào buổi tối, trẻ có thể theo người khác thưởng nhầm là mẹ. Quáng gà do thiếu Vitamin A nếu được điều trị bằng Vitamin A liều cao sẽ khỏi nhanh chóng sau 2 đến 3 ngày. Việt Bitot ký hiệu là X1B. Là những vệt trắng bóng trên màng tiếp hợp, thường có hình tam giác, như bọt xà phòng, hay gặp ở kết mạc chỗ sát rìa giác mạc, vị trí 3 giờ hoặc 9 giờ, có thể có cả ở 2 mắt. Việt Bitot chính là những đám tế bào biểu mô kết mạc bị khô, dày lên, sừng hóa và bong vảy. Vệt Bitot là triệu chứng đặc hiệu của tồn thương kết mạc do thiếu Vitamin A.
Khô giác mạc ký hiệu là X2
Giác mạc trở nên mất độ bóng sáng, mờ đục như làn sương phủ, có thể sần sùi, giảm cảm giác của giác mạc. Khô giác mạc hay xảy ra ở nửa dưới giác mạc. Thường khô giác mạc hay kèm theo khô kết mạc, có khi kèm vệt Bitot. Biểu hiện quan trọng nhất là trẻ sợ ánh sáng, hay cụp mắt nhìn xuống, ra sáng thường nhắm mắt. Nếu được phát hiện và điều trị kịp thời, có thể hồi phục hoàn toàn mà không để lại di chứng. Nếu không được điều trị kịp thời, có thể dẫn tới loét giác mạc gây biến chứng nặng nề. Vì thế phải coi như là một cấp cứu, cần xử trí ngay.
Loét nhuyễn giác mạc ký hiệu là X3A và X3B
Loét giác mạc là sự mất tổ chức một phần hay tất cả các lớp của giác mạc. Kho khô loét giác mạc chưa sâu, chưa bị bội nhiễm nặng nề cần phải điều trị tích cực và kịp thời thì vết loét sẽ liền nhanh, sẹo để lại nhỏ và mỏng, thị lực sẽ giảm ít. Tùy theo phạm vi vì loét trên bề mặt giác mạc mà người ta chia ra, loét giác mạc dưới 1 phần 3 diện tích giác mạc và loét giác mạc trên 1 phần 3 diện tích giác mạc. Trường hợp loét sâu và rộng, giác mạc dễ bị thủng gây phòi mống mắt, teo nhãn cầu.
Sẹo giác mạc do khô mắt ký hiệu là XS
Là di chứng sau khi bị loét giác mạc, tùy theo vị trí và mức độ sẹo như sẹo lồi, sẹo dúm, sẽ ảnh hưởng đến thị lực hoặc gây mù lòa không hồi phục. Tổn thương đáy mắt do khô mắt ký hiệu là XF. Là tổn thương của võng mạc do thiếu Vitamin A, biểu hiện tình trạng thiếu Vitamin A mạn tính. Tổn thương thường gặp ở trẻ tuổi đi học, có thể kèm theo quáng gà. Soi đáy mắt thấy hình ảnh võng mạc xuất hiện các chấm nhỏ màu trắng hoặc vàng nhạt rải rác, dọc theo các mạch máu võng mạc. Điều trị bằng Vitamin A sẽ hồi phục nhanh chóng. Chú ý tất cả các trường hợp mắc bệnh từ quáng gà, khô kết mạc, việt Bitot đến khô loét giác mạc đều được cấp tốc điều trị theo phác đồ của Tổ chức y tế thế giới như sau: Ngay lập tức cho uống 200 nghìn đơn vị quốc tế Vitamin A. Ngày hôm sau uống tiếp là 200 nghìn đơn vị quốc tế Vitamin A. Một tuần sau uống nốt 200 nghìn đơn vị quốc tế Vitamin A. Trẻ dưới 12 tháng dùng nửa liều trên mỗi lần uống 100 đơn vị quốc tế Vitamin A.
Phòng chống thiếu Vitamin A
Hoạt động phòng chống bệnh thiếu Vitamin A bao gồm
Cải thiện bữa ăn, giáo dục truyền thông dinh dưỡng: chế độ ăn hàng ngày cần cung cấp đủ Vitamin A và caroten.
BS Nguyễn Thị Nhung-Sức khỏe & Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – Số 57(869)1998

Phải mua danh

Chuyện phấn đấu học hành là điều đáng ca ngợi. Các thạc sĩ, tiến sĩ thời nay có thêm nhiều như hoa nở mùa xuân cũng thật là chuyện mừng cho đất nước. Thế nhưng… Ba Toác gỡ kính chùi chùi vào vạt áo: Lương cán bộ nhà nước từ 5 nghìn đến 300 nghìn đồng một tháng biết bao giờ có được vài chục triệu để trở thành tiến sĩ. Phiếm tôi phê luôn ông bạn già: Tiến sĩ cần kiến thức chứ tiền làm sao thay được. Đúng thế, các cháu trẻ ham học, ham phấn đấu rèn luyện nhưng cũng phải mất vài chục triệu. Đây nhế tiền mua sách không kể, đánh vi tính và đóng luận văn án không kể. Tiền ăn để viết luận văn luận án cũng không kể. Riêng chuyện bảo vệ thử, bảo vệ thật cũng đã tốn khối tiền. Hai lần bảo vệ là hai lần phong bao cho các vị phản biện, nhận xét đánh giá. Đi họp bây giờ cũng phong bao huống là ngồi để công nhận anh là tiến sĩ Thành lệ rồi!?. Nhưng làm gì đến vài chục triệu. Đấy là bề nổi. Tốn nhất là tiền đọc công trình luận văn luận án. Đọc rồi nhận xét. Nhiều người đọc. Tôi không nói chuyện kẻ bất tài, đút lót để mua danh mà cái anh chính đáng cũng phải xì tiền ra, lệ là thế. Người hướng dẫn, người phản biện, người trong hội đồng đều phải đọc và tiến sĩ tương lai đều phải móc hầu bao. Đọc lần một rồi đọc lần hai, lần ba vì phải sửa sau khi nghe góp ý và tất nhiên cũng phải tiếp tục có chế độ đọc.
Xem ra cũng nhiều.
Rồi tết nhất, ngày kỷ niệm tháng nào chả có tiến sĩ tương lai phải lo chuyện tình cảm cho đẹp lòng thầy hướng dẫn.
Phiếm tôi hoang mang:
Vậy các cháu có tài năng, là cán bộ bình thường đào đâu ra tiền? cái lệ thành văn này bao giờ hết để người ta được thi thố? Mà các tiến sĩ hàng năm vẫn có thêm nhiều đó thôi…
Ba Toác cười: Ba Cả có để ý thấy nhiều vị cả đời chả để ý chuyện đèn sách nhưng lên cục trưởng, vụ trưởng, giám đốc một thời gian sau bỗng trở thành tiến sĩ đó sao? Các giáo sư tiến sĩ đi trước cũng cần đọc, cần hướng dẫn, cần phản biện, cần vào hội đồng. Vài chục triệu một cán bộ có tài để dành còn khướt chứ làm sếp đã có cơ quan quan tâm lo cho mọi phí tổn. Thậm chí lo cho cả người… viết hộ luận án, luận văn…
Phiếm tôi ngã bổ ngửa
Trời ơi, thảo nào…
Trung tâm khám chữa bệnh và ứng dụng công nghệ y học cao
Kính báo
Để đáp ứng nhu cầu khám chữa bệnh của nhân dân và cán bộ công nhân viên trong hai ngày nghỉ thứ bảy và chủ nhật. Trung tâm khám chữa bệnh và ứng dụng Công nghệ y học cao 44 Hàng Quạt có mời các giáo sư, bác sĩ giỏi ở các bệnh viện nhà nước trực tiếp khám chữa bệnh: Thời gian làm việc từ ngày 1 tháng 10 năm 1999 như sau: Trung tâm phục cụ khám chữa bệnh tất cả các ngày trong tuần: sáng từ 8 giờ đến 12 giờ. Chiều là từ 14 giờ đến 19 giờ tức là 7 giờ tối. (Riêng chủ nhật chỉ khám chữa bệnh vào các buổi sáng). Ngoài việc duy trì, nâng cao chất lượng các chuyên khoa đã có: Siêu âm, X quang, điện tim, nội soi, xét nghiệm tổng hợp trên 200 thông số, khám chữa bệnh chuyên khoa nội, ngoại, tai mũi họng, răng hàm mặt.
Điều trị sỏi thận bằng phương pháp tán sỏi ngoài cơ thể. Bệnh nhân không phải mổ, thời gian điều trị ngắn. do các bác sĩ chuyên ngành có kinh nghiệm tán sỏi lâu năm đảm nhiệm.
Điều trị khớp như cổ, vai, lưng, cột sống bằng phương pháp Phong bế đám rối thần kinh hiện đại, đạt hiệu quả chữa trị cao, đã điều trị cho hơn 4 nghìn lượt bệnh nhân.
Điều trị trĩ ngoại, trĩ nội hỗn hợp: Bằng laser Co2, trĩ nội bằng điện từ trường, bệnh nhân ít đau không mất máu, thời gian điều trị ngắn, do phó giáo sư đầu ngành trực tiếp đảm nhiệm.
Khám chữa bệnh xã hội do phó tiến sĩ y khoa chuyên ngành đảm nhiệm, đảm bảo an toàn và giữ bí mật cho bệnh nhân. Từ ngày 1 tháng 9 năm 1999 Trung tâm triển khai thêm khám chữa bệnh về tiêu hóa vào các buổi sáng thứ 2, thứ 4, thứ 6 hàng tuần do giáo sư, chủ tịc Hội tiêu hóa đảm nhiểm. giá dịch vụ khám chữa bệnh hợp lý, theo quy định chung của ngành y tế. Trung tâm nhận ký hợp đồng khám và kiểm tra sức khỏe định kỳ cho cán bộ công nhân viên của các cơ quan, đơn vị kể cả cơ quan nước ngoài. Trong sân lớn của Trung tâm có nơi trong giữ xe các loại ô tô, xe máy, xe đạp, đảm bảo thuận tiện, an toàn cho quý khách.
Cả Phiếm-Sức khỏe & Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – Số 57(869)1998

Tuổi trung niên mùa thu của đời người

Càng ngày bạn càng hay đặt câu hỏi vì sao? Vì sao mình tốt nghiệp trường đại học này? Vì sao mình lấy người phụ nữ nọ? Dần dần câu hỏi chất đầy như núi và che lấp cả ánh sáng. Dừng lại. Bạn đã rơi vào giai đoạn khủng hoảng tuổi trung niên rồi đây. Về nguyên tắc, không có gì đáng sợ cả, bạn không phải là người đầu tiên, cũng không phải là người đầu tiên, cũng không phải là kẻ sau cùng. Williams Pollac nhà tâm lý học ở Đại học Harvard, đã phát biểu về vấn đề này như sau: “Tất cả nam giới đều đi qua ranh giới giữa cuộc đời, nhưng không phải ai cũng dễ dàng vượt qua nó”. Ranh giới đó là sau tuổi 40, trong khoảng 41 tuổi đến 43 tuổi hoặc sau 50 tuổi. Ở những chàng trai nhanh nhẹn sớm thành đạt nó có thể đến sớm hơn, ngoài 30 tuổi, nhưng điều này không đặc trưng. Nếu như khủng hoảng tuổi trung niên diễn ra như nhau ở tất cả mọi người thì chẳng phải nhọc công tìm kiếm nguyên nhân và thuốc thang điều trị. Nhưng không, ở mỗi người nó biểu hiện theo cách riêng. Ở người này nó giống như những mệt mỏi mơ hồ. Bỗng nhiên anh ta cảm thấy chán vợ, thích đuổi theo các cô gái trẻ, thèm rượu và gặp ai cũng than thân trách phận. Người khác thì mất hết niềm vui sống, suốt ngày nằm dài trước màn hình tivi, rồi dần dần xẹp xuống như quả bóng xì hơi. Kẻ thứ ba thì đang khỏe mạnh và thành đạt đến mức ai cũng ghen tị, bỗng một ngày đẹp trời, lăn đùng ra chết. Vân vân và vân vân. Bỗng mất hết ý muốn vội vã và gấp rút đi đâu đó. Cuống cuồng dận phanh nhưng bàn đạp tuột khỏi chân như trong một cơn ác mộng. Khủng hoảng tuổi trung niên là ý muốn dừng lại. Để bình tâm suy ngẫm về quãng đời đã đi qua và tìm ra một lời giải đáp trung thực cho câu hỏi khiếm nhã “Vậy con đường anh đi có đúng không, anh bạn?”. Câu trả lời rõ ràng có sai lầm. Và sức lực để sửa chữa đã vơi cạn. Những người mạnh mẽ, thông minh và có đời sống tinh thần phong phú dễ dàng vượt qua khủng hoảng. Họ tiếp tục sống là để cho quảng đời còn lại không tẻ nhạt. Sự phiền muộn có thể đến với con người ở bất kỳ lứa tuổi cao. Cần phải ngẩng cao đầu vượt qua nó và trong bất cứ trường hợp nào. Thế giới của con người gồm ba lĩnh vực: công việc, gia đình và sự ham mê. Tập trung vào sự nghiệp, chúng ta không còn quan tâm được cái gì khác và đôi khi đánh mất mối liên hệ với gia đình. Mọi chuyện tưởng không sao, nhưng trớ trêu thay sự phiền muộn thường đến vào lúc mà người ta không ngờ tới. Ở cơ quan bắt đầu cải cách bộ máy và phòng của bạn bị giải thể, một sếp mới xuất hiện, bạn chưa kịp thích nghi, kết quả là khủng hoảng tài chính và tất cả mọi dự định của bạn tan thành mây khói. Đúng lúc đó bạn phát hiện ra rằng vợ trở nên lạnh nhạt, con cái thì đã có cuộc sống riêng. Sẽ nhẹ nhàng hơn nếu bạn có một ham mê nào đó dù chỉ là sưu tầm tem hay nhãn hiệu các loại rượu. Gặp phải những khó khăn trong công việc, có thể tìm thấy niềm an ủi trong gia đình. Khi còn thuyền tình tan vỡ, bạn có thể lao vào công việc hay một sở thích nào đó. Lời khuyên chính ở đây là không xếp tất cả trứng vào một giỏ. Khó vượt qua khủng hoảng tuổi trung niên hơn cả là những kẻ lấy sự phong lưu bên ngoài và vị thế xã hội cao làm trọng, những kẻ thích đứng đầu khắp mọi nơi. Phía sau mặt tiền tráng lệ thường ẩn giấu nỗi đau, sự giận dữ và bệnh tật hiểm nghèo. Càng bỏ nhiều công sức để duy trì sự phong lưu bên ngoài, con người càng chịu đựng lắm căng thẳng tinh thần. giấu mình trong cái vỏ xà cừ óng ánh, anh ta đâu ngờ mình sẽ phải chịu sự khủng hoảng tuổi trung niên, rằng không một ai chạy thoát khỏi nó. Các bác sĩ cho rằng vào thời kỳ mãn kinh, phụ nữ cũng bị khủng hoảng tuổi trung niên, mặc dù bản chất sinh lý của hiện tượng ngày hoàn toàn khác. Cuộc đấu tranh của phụ nữ đời giải phóng khỏi xiềng xích gia đình, khát vọng được thể hiện mình trong công việc, cùng với uy quyền và tự do họ còn nhận được phần thưởng là sự khủng hoảng tuổi trung niên mà thậm chí còn diễn ra trầm trọng hơn so với ở nam giới, đặc biệt là khi vì danh vọng họ sẵn sàng hy sinh tình yêu, gia đình, con cái. Tuy nhiên, cơ thể phụ nữ, về nguyên tắc, bền vững và ổn định hơn, nó có khả năng bảo vệ tốt hơn khỏi những tác hại của môi trường bên ngoài. Phức tạp nhất đối với phụ nữ là khoảng thời gian từ 30 đến 42 nếu họ gặp phải những rắc rối trong đời riêng, gia đình hoặc con cái. Nếu đến năm 30 tuổi mà người phụ nữ chưa kịp lấy chồng, sinh con thì cô ta sẽ cho rằng tất cả đàn ông là đồ lợn và ở vậy suốt đời. Khủng hoảng tuổi trung niên là mùa thu. Nhiều người yêu cái thời khắc này của năm bởi nó đẹp, thời tiết dịu dàng và không có ruồi. Một người Nga vĩ đại rất yêu mùa thu Alechxandro Puskin không kịp sống đến khủng hoảng tuổi trung niên. Nếu không ông đã nghĩ khác về nó. Bởi đây là mùa thu nhưng không phải là mùa thu vàng, mà là mùa thu sắt gỉ. Sau đó, chúng ta nghĩ rằng đây là mùa thu gần nhất vì nó gắn với khủng hoảng tuổi trung niên, một mùa thu khó khăn của đời người.
Trần Hậu-Sức khỏe & Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – Số 56(868)1998

Bao giờ ta thành rồng

Sự cố xảy ra ngày 30 tháng 9, ở làng Tokaimura cách thủ đô Tokyo nước Nhật Bản 125 km đã làm khoảng sáu chục công nhân bị nhiễm xạ, bác Cả có biết không? Ba Toác hỏi: Có biết do nghe qua các phương tiện thông tin đại chúng sự cố này xảy ra trong công ty Jco – Phiếm tôi cười tỏ ra đâu kém theo dõi thời sự. Ba Toác gật gù: Bác cũng chịu khó đọc báo, nghe đài. Nhưng bác có suy nghĩ gì? Phiếm tôi cảnh giác nên trả lời một cách thăm dò:
Sự cố nào cũng đều đau lòng. Chuyện của người nhưng tôi lại đau lòng… chuyện bên ta. Sao lạ vậy bác Ba? Phiếm tôi ngạc nhiên. Sau khi sự cố xảy ra, Chính phủ Nhật chưa quy kết tội lỗi cho ai vì còn đang tìm hiểu, điều tra thì ông giám đốc quản lý công ty này đã mặc quần áo đen lên tivi quỳ lạy xin dân chúng địa phương, thân nhân người bị nạn và cả nước Nhật Bản để tạ tội. Vậy ông ta không đổ tội cho khách quan, cho cấp dưới sao? Chỉ có quỳ lạy tội thôi ư?
Chỉ có quỳ lạy, đau khổ dù ông ta không trực tiếp gây ra sự cố.
Ông ta có nói do trình độ có hạn, do quá tin cấp dưới không?
Không hề!
Chẳng lẽ không thanh minh rằng thế nọ thế kia?
Chỉ có lạy dân, tạ tội với dân vì sự cố xảy ra!
Phiếm tôi đùa Ba Toác:
Cái ông giám đốc nọ thật khờ! Đáng lẽ phải học hỏi kinh nghiệm một số cán bộ bên ta. Trước tiên là im lặng. Sau đó có động đến mình thì đổ tại cấp dưới. Nếu có phải ra tòa thì lúc nói lời cuối cùng hãy tỏ ra ân hận. Đằng này, chưa chi đã tạ tội và tự nhận lỗi về mình. Tưởng bị Ba Toác phê nào ngờ ông đùa lại. Đúng là không có kinh nghiệm làm quản lý! Nhưng bác biết vì sao? Không đợi phiếm tôi nói, Ba Toác trầm ngâm: Chỉ vì… có văn hóa, có lương tâm! Bao giờ mà tất cả cán bộ bên ta đều “khờ khạo” như thế, bác nhẩy! Thế thì lúc đó ta thành con rồng châu Á rồi còn gì…
Nơi bạn sẽ cần
Tôi rất hay đau đầu và đã chữa nhiều rồi mà bệnh không khỏi. Hà Nội có nơi nào chữa bệnh này tốt, mong Sức khỏe và đời sống mách giùm? Lê Hải Đăng – Cẩm Bình – Lạng Sơn. Có rất nhiều nguyên nhân gây ra đau đầu, nên việc khám và điều trị bệnh này không đơn giản chút nào. Anh nói là đã từng chữa bệnh nhưng không biết anh đã tới khoa thần kinh của Bệnh viện tỉnh Lạng Sơn để khám và điều trị hay chưa. Thường thì bệnh nhân bị đau đầu nên đến khoa thần kinh của bệnh viện để khám. Nếu các thầy thuốc khoa thần kinh loại trừ được bệnh đau đầu không do nguyên nhân thần kinh thì họ sẽ giới thiệu anh đến các chuyên khoa khác như tai, mũi, họng, răng, hàm mặt, mắt… để tìm hiểu nguyên nhân. Vậy thì ngay bệnh viện tỉnh nhà cũng đã có đủ điều kiện để khám và chữa bệnh này, anh chưa cần phải xuống Hà Nội làm gì cho tốn kém.
Tôi nghe nói có thuốc chữa bệnh ung thư của một giáo sư người Trung Quốc đang được bán ở Thủ đô. Vậy mua ở đâu, có đắt không? Huỳnh Văn Phước – Thành phố Đà Nẵng. Đầu năm nay có một người tự xưng là giáo sư mang quốc tịch Trung Quốc được một số tổ chức phi chính phủ mời sang Việt Nam khám và bán thuốc chữa bệnh ung thư. Bộ y tế Việt Nam cũng như Trung Quốc đã khẳng định việc khám chữa bệnh của ông ta tại Việt Nam là không hợp pháp, vì phương thuốc của ông ta cũng chưa được Bộ y tế Trung Quốc nghiên cứu, thẩm định và cấp phép lưu hành. Do đó việc bán thuốc và chữa bệnh của vị giáo sư đã bị cơ quan chức năng đình chỉ. Các bệnh nhân bị bệnh ung thư nên đến bệnh viện K – Hà Nội hoặc trung tâm u bướu thành phố Hồ Chí Minh để khám và điều trị.
Gần 3 năm nay đứa em trai tôi đã dùng nhiều loại thuốc để cai nghiện ma túy mà vẫn không hết nghiện. Sức khỏe và đời sống có cách gì chăng? Vũ Xuân Tú – Nho Quan – Ninh Bình.
Hiện tại, mới chỉ có 2 loại thuốc cai nghiện ma túy được Bộ y tế cấp phép lưu hành toàn quốc là thuốc an thần kinh và hufusa. Em trai của bạn đã dùng nhiều loại thuốc vậy đó là thuốc gì, bán ở đâu, có thể tin tưởng về mặt chất lượng không? Trong thực tế, có nhiều kẻ lừa đảo lợi dụng sự bức xúc trong cai nghiện ma túy ở cộng đồng để bán thuốc cai nghiện, thậm chí nhân cai nghiện ma túy để kiếm lời. Bạn phải hết sức cảnh giác, chỉ nên mua thuốc cai nghiện hoặc điều trị cho em bạn ở các cơ sở y tế của Nhà nước, các Trung tâm cai nghiện của Bộ lao động thương binh xã hội đóng trên địa bàn – Trung tâm 05 – 06.
Lợi dụng sự bức xúc trong cai nghiện ma túy ở cộng đồng để kiếm tìm danh lợi quả là một cách làm ăn hiện đại. Vậy nhưng luật pháp không thể dung túng cho những kẻ toan tính làm giàu trên thân thể người bệnh. Đã đến lúc cần phải xử lý nghiêm minh đối với những sai phạm có tính hệ thống và cố ý của Cedemex.
Cả Phiếm-Sức khỏe & Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – Số 56(868)1998

Truyền dịch bị sốc tại sao vậy

Chị Mai Thị Huê thị xã Sầm Sơn – Thanh Hóa hỏi: tôi vừa được tiêm truyền dung dịch glucoza là 30%, nhưng bị sốc rất là nguy kịch phải cấp cứu mới qua khỏi. Tại sao trước đó tôi cũng đã truyền dịch glucoza là 30% nhưng không sao, mà lần này lại bị như thế. Tiêm truyền các loại dung dịch thuốc là biện pháp cần thiết hay áp dụng trong các bệnh viện để kịp thời đưa thuốc vào cơ thể bệnh nhân nhằm cứu chữa những căn bệnh hiểm nghèo. Các loại dịch truyền trước khi sử dụng đều được các bạn phận kiểm nghiệm của nơi sản xuất kiểm tra chất lượng bằng các biện pháp khoa học theo quy định của dược điển về đảm bảo sản phẩm đạt các tiêu chuẩn chất lượng và an toàn cho người sử dụng. Tuy nhiên một số bệnh nhân khi truyền dịch có thể bị sốc với các biểu hiện như khó chịu, mệt mỏi, hơi tăng nhịp tim, nhiệt độ cơ thể tăng nhẹ, thậm chí có những trường hợp gây sốc rất nặng làm được được truyền dịch lên cơn rét run cầm cập, da lạnh, mặt tai, nhiệt độ cơ thể tăng, tim đập nhanh và mạnh, nếu không ngừng truyền, cấp cứu kịp thời thậm chí bệnh nhân sẽ bị tử vong do truyền dịch. Xảy ra những trường hợp như vậy là do trong dịch truyền có chất gây sốt còn gọi là chí nhiệt tố. Chí nhiệt tố là do vi trùng sinh ra và khi dịch truyền có chí nhiệt tố nó vào máu gây ra hiện tượng tăng albumin của máu đột ngột, làm cho chí nhiệt tố có thể tăng lên. Nguyên nhân sinh ra chí nhiệt tố chính là do trong quá trình sản xuất và bảo quản dịch truyền bị nhiễm khuẩn có thể do nước cất, hóa chất pha chế dụng cụ pha chế và bao gói, phòng pha chế không được tiệt trùng, thời gian đóng ống quá lâu, hấp tiệt trùng chưa đạt yêu cầu… Đôi khi trong dịch truyền không có chí nhiệt tố, nhưng khi nhân viên y tế tiến hành tiêm truyền với những dụng cụ kim tiêm, bơm tiêm, dây truyền… không đảm bảo vô trùng cũng là cơ hội đưa chí nhiệt tố vào cơ thể bệnh nhân. Có khi dùng chất sát trùng không tốt nên ngay tại mũi kim da đã đưa chí nhiệt tố vào máu. Vì vậy để tránh bị sốc khi tiêm truyền phải sử dụng dịch truyền đảm bảo chất lượng, không có chí nhiệt tố và phải thao tác kỹ thuật tiêm truyền đúng theo quy định vô khuẩn của ngành y tế. Các sản phẩm dịch truyền hiện nay được sản xuất trong dây truyền công nghiện đạt tiêu chuẩn GMP đều là dịch truyền đảm bảo không có chí nhiệt tố. Ở một số nơi còn sử dụng các loại dịch truyền tự pha chế thì cần phải tuân theo các quy định kiểm nghiệm chí nhiệt tố trước khi đưa ra sử dụng. Phương pháp thử chí nhiệt tố bằng cách tiêm cho thỏ phương pháp hiện nay vẫn là cách tốt nhất để phát hiện chí nhiệt tố trong dịch truyền.
Thay cho đoạn kết
Bao giờ thì người dân đi chữa bệnh tin tưởng rằng mình đã đúng thầy, đúng thuốc. Để đạt được niềm tin này tôi nghĩ còn phải tồn một thời gian dài. Quản lý chặt chẽ chất lượng thuốc, quản lý việc mua bán thuốc theo những quy định về chuyên môn. Đó là yêu cầu chính đáng của người dân. Được sử dụng đúng thuốc, đúng bệnh, hợp lý về giá tiền là điều mà người dân mong chờ ở lương tâm, trách nhiệm của người thầy thuốc. Mong sao những nỗi lo trên sớm được khắc phục… để người bệnh khỏi khi có bệnh tin tưởng rằng mình đang được điều trị đúng thầy đúng thuốc.
Những điều cần suy ngẫm những việc cần làm
Theo báo cáo phát triển con người năm 1998 của Chương trình phát triển của Liên hiệp quốc, chi phí hàng năm của thế giới cho giáo dục là 6 đô la Mỹ, nước sạch và vệ sinh môi trường là 9 tỷ, sức khỏe sinh sản là 12 tỷ, chăm sóc sức khỏe ban đầu và dinh dưỡng là 13 tỷ… trong khi chi phí cho các hoạt động quân sự lên tới 780 tỷ đô la Mỹ. Thử hỏi người ta nghĩ gì khi phải đánh giá về sự tiến bộ của mỗi quốc gia, về sự phát triển con người và văn minh của nhân loại? Và mỗi cá nhân, mỗi cộng đồng mỗi Chính phủ sẽ làm gì để chia sẻ một cách công bằng hơn những lợi ích do sự bùng nổ về tiêu dùng đem lại để giảm nhẹ những tác động xấu đến môi trường toàn cầu mà các nước phát triển đã gây ra trong nhiều thập kỷ qua, để bảo vệ người lao động khỏi bị bóc lột, và bảo vệ sức khỏe của người tiêu dùng.

DS Lê Quốc Thịnh-Sức khỏe & Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – Số 52(813)1998

Ấn tượng Lê Vũ Long

Đã có khá nhiều thư của bạn đọc hỏi Sức khỏe và Đời sống về anh chàng đẹp trai trong phim truyền hình “Xin hãy tin em”. Thực ra chàng vốn là diễn viên múa ba lê rất xinh nhưng lại lọt vào mắt xanh của một số đạo diễn phim và thế là chàng nổi từ hai bộ phim truyền hình “Khi người ta yêu” và “Xin hãy tin em”… Có thể coi điện ảnh là cuộc hành trình mới của Lê Vũ Long. Thực ra ngay từ khi Long còn bé, bố anh diễn viên điện ảnh Dũng Nhi đã muốn hướng anh vào âm nhạc. Long tỏ ra là cậu bé có năng khiếu về ngành này. Lớn hơn chút nữa khoảng 11 đến 12 tuổi, Lê Vũ Long thi vào trường ca múa nhạc Việt Nam và sau đó về Nhà hát kịch Việt Nam làm diễn viên múa ba lê. Với khuôn mặt khôi ngô và vóc dáng đẹp, anh cũng khá thích hợp trong vai trò là người mẫu thời trang. Ngần ấy tài vẫn chưa đủ để gợi lên cho khán giả yêu nghệ thuật về một cái tên Lê Vũ Long quen thuộc. Có lẽ phải từ sau bộ phim truyền hình “Xin hãy tin em” có thể nói đây là phim thành công về đề tài sinh viên và giới trẻ, Lê Vũ Long vào vai Phong, một cậu sinh viên trường nhạc đẹp trai con nhà nề nếp. Phong đã yêu Hoài “thát chơ” mà không hề biết trước kia Hoài là một cô gái phá phách, bất cần đời. Chính tình yêu trong sáng đến thành thiện của Lê Vũ Long đã khiến Hoài biến đổi thành một cô gái ngoan hiền. Qua một lần tình cờ phát hiện ra quá khứ của người yêu. Lê Vũ Long đã không thể chấp nhận, bởi lẽ anh quá quen trông thấy những điều tốt đẹp. Tuy thế, Lê Vũ Long vẫn không quên Hoài và vẫn âm thầm mong mỏi cô trở về với hình ảnh cũ trong anh. Có thể nói đây không phải là một vai diễn phức tạp, nhưng để gây ấn tượng trong khán giả không phải là dễ. Lê Vũ Long đã diễn xuất rất tốt từ ánh mắt trong sáng, dáng vẻ bỡ ngờ rụt rè đến sự dằn vặt buồn bã của một chàng trai mới lớn gặp phải những đỗ vỡ mất mát từ mối tình đầu. Nhưng khi hỏi Lê Vũ Long về những vai diễn mà anh đã trải qua, anh lại tỏ ra tâm đắc với vai Ngọc trong phim “Những người thợ xẻ” của đạo diễn Vương Đức. Đây là một nhân vật có cá tính, khá lãng mạn và bí ẩn, nói như lời anh đây thật sự là một bước ngoặt so với các vai hiền lành mà anh từng đóng. Có lẽ không riêng gì Lê Vũ Long, bất kể một diễn viên nào cũng đều thích những vai có đất diễn, có tính cách phức tạp. Tuy mới trải qua ba bộ phim nhưng Lê Vũ Long tỏ ra là một diễn viên có khả năng với môn nghệ thuật thứ 7 này, cho dù anh vẫn coi múa và âm nhạc là niềm đam mê chính. Còn khi gặp anh ở ngoài đời và tò mò hỏi đôi chút về đời tư, anh tỏ ra rất hạnh phúc khi nói về người vợ xinh xắn dễ thương của mình nghệ sĩ lê Lưu Thu Lan. Chúng ta cũng chúc mừng hạnh phúc của anh và mong cho cuộc hành trình với điện ảnh của Lê Vũ Long có thể tạo được ấn tượng mạnh hơn thế nữa.
Dưỡng Sinh
Dưỡng sinh, hai chữ, hay là!
Hít vào thong thả, thở ra nhẹ nhàng
Bàn tay xoa bóp dịu dàng
Vuốt đầu thanh thản, mịn màng tóc tơ
Lòng không bợn chút bùn dơ
Biết đâu trăm tuổi, còn thơ với đời. Ngày 23 tháng 2 năm 1988.
Trong tập thơ Một tiếng đời năm 1992. Trong y học có phép dưỡng sinh là cách gìn giữ, bồi dưỡng sức khỏe để được sống lâu một cách tích cực. Nhà thơ Tố Hữu viết bài thơ này năm 1988, năm ông 68 tuổi. Chắc chắn, sáng sáng ông có tập dưỡng sinh nên mới nảy ra ý thơ này. Bài thơ chỉ có 6 dòng với 3 cặp lục bát. Hai cặp lục bát đầu, ông khen phép dưỡng sinh là rất hay và nêu lên phương pháp tập luyện:
Dưỡng sinh, hai chữ, hay là!
Hít vào thong thả, thở ra nhẹ nhàng
Bàn tay xoa bóp dịu dàng
Vuốt đầu thanh thản, mịn màng tóc tơ.
Trong mấy câu thơ này, đáng chú ý nhất là thanh thản. Muốn tập có hiệu quả thì tâm hồn tình cảm, trí tuệ phải thật thanh khiết, không vướng bụi trần:
Lòng không bọn chút bùn dơ
Biết đâu trăm tuổi, còn thơ với đời
Cặp lục bát cuối là khí vị của bài thơ. Hai cặp trên, nhiều người viết được những đến cặp thứ ba thì đúng là khẩu khí của một người đã một thời quyền cao chức trọng nay đã bắt đầu thiền. Hai tiếng “Biết đầu” thật chính xác: dưỡng sinh tăng tuổi thọ cho con người nhưng có thọ được đến trăm tuổi đẻ “con thơ với đời” không thì còn là mệnh trời nữa.
Phép lạ
Tôi tỉnh lại và nhận ra em
Không! Nhận ra một người chị, nhận ra một người mẹ
Không phải! Một cô tiên áo trắng
Đang dịu dàng lặng lẽ trước tôi
Rất nhiều người lính cũng đang đứng ngồi
Mang trong mình vết thương từ mặt trận
Chất độc và sốt rét
Khớp xương đau, mặt đất gập ghềnh
Sự kiều kỳ đầu tiên
Với bàn tay chạm vào nơi không chạm được
m dương ngũ hành cơ thể bí ẩn
Viên thuốc của em như có phép nhiệm màu
Tôi nằm nghe chim hót trong đầu
Thịt da râm ran lên tiếng
Những giọt máu như giọt rượu
Lại tưng bừng sự sống hát ca
Em đứng đây như trẻ mãi không già
Giọt mồ hôi lặng thinh trên trán
Em thật của trần gian, cuộc sống
Mà tôi còn ngơ ngác chưa tin…
Viện châm cứu Việt Nam những ngày điều trị.
Mai Chi-Sức khỏe & Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – Số 52(813)1998

Tuệ Tĩnh với nền y dược học Việt Nam

Người khai nguyên, mở rộng xây dựng thành quy mô nền móng y học cổ truyền ở nước ta cứ phát triển và được Hải Thượng Lãn Ông nâng lên ở thời Vua Lê Chúa Trịnh. Dưới thời Pháp đô hộ, dù có bị dìm đi vì động cơ nâng đỡ cho thuốc Tây chiếm lĩnh thị trường, nhân dân ta vẫn tin và ưa dùng nam dược, chính là nhờ công lao sưu tầm, thử nghiệm và viết sách để lại của các vị danh y ấy. Nguyễn Bá Tĩnh sinh năm 1330, Chính quấn tại làng Văn Thái, huyện Cẩm Giàng, phú Ninh Giang tỉnh Hải Dương, mồ côi cả cha lẫn mẹ từ lúc thiếu thời, nhưng được các nhà sư đem về chùa, nuôi nấng dạy dỗ và cho ăn học. Năm 20 tuổi, ông thi đỗ thái học sinh tương đương với tiến sĩ bây giờ được coi là nhà thông thái nhưng ông không tham chính, mà xuất gia với pháp danh là Tuệ Tĩnh. Hàng ngày chuyên tâm nghiên cứu các loài cây cỏ làm vị thuốc, thu thập các kinh nghiệm chữa bệnh trong nhân dân, góp nhiều công sức trong việc xây dựng một quan điểm y học độc lập tự chủ, sát với hoàn cảnh thực tế của đất nước ta. Ông đề xướng: “Thuốc Việt Nam chữa người Việt Nam”. Ngoài việc nghiên cứu dược liệu, ông còn mở trường dạy học trò. Lúc bấy giờ, Vua Đinh Tiên Hoàng nghe danh ông vừa học rộng, vừa nhân đức muốn bổ dụng ông là quan trong triều, nhưng ông một mực từ chối. Nhà vua không bằng lòng thái độ bất hợp tác của ông, và trước sự khẩn khoán triệu vời nhiều lần, ông lẻn trốn đi lập chùa Hồng Vân ở xã Đa Phúc – Phúc Yên. Nhà vua bất bình truyền lệnh truy tìm lúc đầu ở nơi sinh quán, dân làng bị dọa nạt, sợ lệnh vua, phải chỉ nơi chùa ông ẩn, trước tình thế, ông phải sang lánh nạn ở Trung Quốc. Sau nhiều ngày băng rừng lội suối vất vả, ông đến chùa Vạn Phước, thuộc đất của đức Khổng Phu Tử, tá túc ở đó cho đến khi nhà Đinh mất ngôi. Thời gian gần 10 năm lánh nạn ở Trung Quốc, ông gặp được danh y Vương Quang Thanh, thấy ông là người đức độ, nhân hậu đem lòng quý trọng. Truyền thêm nghề nhà y cho ông. Ông vừa tiếp thu vừa gia công nghiên cứu, vượt qua cả thầy dạy. Khi nghe tin đất nước yên hàn, Tuệ Tĩnh cáo biệt thầy Vương Quan Thanh trở về nước tìm về chùa cũ Hồng Vân ở Đa Phúc, đem tài phục vụ quê hương, lại thêm kiến thức về nhà y, vừa ứng dụng thực tế, vừa truyền đạt cho môn sinh. Học trò của ông tiếp thu y đức và các tinh hoa vốn quý của ông đều trở thành nhiều danh y lỗi lạc. Ngoài việc nghiên cứu không ngừng về y dược dân tộc, Tuệ Tĩnh còn thiết lập cả một hệ thống chữa bệnh rộng khắp cho quần chúng nhân dân. Trong hơn 30 năm hoạt động, vốn thấm nhuần triết lý từ bi cứu khổ của Đạo Phật, Ông đã xây dựng được cả thảy 24 ngôi chùa và lập tại mỗi nơi một trung tâm trị bệnh cho nhân dân, nhằm cứu giúp đời. Song song việc đó, Pháp sư Tuệ Tĩnh còn tìm cách đả phá những điều huyền hoặc dị đoan, mê tín, núp dưới dạng trị bệnh bằng bùa, phép, lên đồng, lên cốt… lừa dối nhân dân. Ông đề ra nhiều phương pháp chữa trị khác nhau, mang tính cách khoa học cụ thể, như châm chích, chườm, xoa bóp, hơ, xông… ngày nay gọi là vật lý trị liệu. Đặc biệt, ông rất chú trọng bệnh bằng cách thường xuyên rèn luyện thân thể và sinh hoạt điều độ thuật dưỡng sinh. Ông bỏ hết công sức nghiên cứu nhiều thứ thuốc, rồi ghi rõ những nhận xét trong tác phẩm nổi tiếng nhan đề “Nam dược”, tổng hợp giá trị về y học cổ truyền, trong đó đề tâm thử nghiệm về gần 600 vị thuốc Nam, và 3873 phương thuốc điều trị 184 chứng bệnh. Những cứ liệu này là những căn cứ cho nhiều công trình khảo cứu, và những nhà nghiên cứu kế thừa sử dụng để tiếp tục ban hành những sách có giá trị, không những ở trong nước khác, như những sách của tiến sĩ Đỗ Tất Lợi gần đây. Sau khi Tuệ Tĩnh viên tịch, nhân dân lập đền thờ ông tại tỉnh Hải Dương, để ghi công và tưởng nhớ một Thánh Tổ ngành y dược nước ta. Tuệ Tĩnh chính là người đầu tiên truyền dạy ngành y khoa cho nước nhà, làm nên nền tảng và thành công rực rỡ như ngày nay.
Nguyễn Xuân Điều-Sức khỏe & Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – Số 51(812)1998

Thị trường Nô en ở thành phố Hồ Chí Minh

Hai năm nay, tôi đều có dịp vào thành phố Hồ Chí Minh cỡ cuối tháng 11 đầu tháng 12 vừa rồi lòng đi Đồng Nai, Tây Ninh, Lâm Đồng… Khác với các tỉnh phía Bắc, ngay từ dịp này không khí No en đã phảng phất. Tây Ninh còn yên lặng, chợ Đà Lạt đã lác đác bày bán cây thông, ông già Nô – en, nhưng sầm uất vẫn là thành phố Hồ Chí Minh. Các tỉnh miền Tây, miền Đông đều đổ về đây khuân hàng Nô – en về địa phương mình. Năm nay, Nô – en đến chậm hơn năm ngoái. Một chủ hàng cạnh nhà thờ Đức Bà cho nguyên nhân ngay: Kinh tế! Kinh tế cả thôi! Khủng hoảng tài chính khu vực ảnh hưởng vào nước ta, rồi bão lụt ở miền Trung… Anh tính, 3 cơn bão liên tiếp thế này còn gì! Ông chủ hàng chỉ tay một lượt quanh khu nhà thờ: Mọi năm mọc san sát, năm nay chắc phải từ 5 đến 12 trở đi mới nhộn nhịp được. Mặc dù vậy, nhưng tôi vẫn cảm thấy hai bên đường các sạp bán thiệp mừng Nô – en đủ loại đã đặc kín. Tôi ngược lại khu nhà thờ Tân Định đường Hai Bà Trưng, tranh thủ dựng xe bấm vội mấy tấm hình. Trước cửa nhà thờ Tân Định đã thấy bày la liệt các loại thông, hang đá, quả châu,… Thấy tôi chụp ảnh, mấy bà bán hàng gọi rối rít. Chú ơi! Chụp cả hình tôi nghen! Một anh “Cò” đứng cạnh tôi rỉ tai: Năm ngoái mấy bà được lên báo, khách đến cứ tìm bả để mua hàng…. Cái chú nhà báo thành quảng cáo cho bả nên bả khoái lắm. Tôi đành nhiều lòng bấm máy chụp cả 4 bà đang bán ở đó. Bỗng thấy nhớn nhác cả lên, một đôi quân lau nhau không biết từ đâu xuất hiện nhanh như chớp bê vội thông, mẹt hỏa châu… chạy lút vào nhà thờ… Kịp nhận ra phía chợ Tân Định đi lại một chiếc xít đờ ca công an đang lao tới!… Một bà tranh thủ phàn nàn với nhà báo: Chú xem bày bán thế này có yên đâu. Tôi cười: Thực hiện 36 làm sao khác được! Thấy không được hưởng ứng, bà nguẩy mông bước đi! Tôi quay sang hỏi một bà có tên là Nguyễn Thị Tiêu. Thấy tôi ghi tên bà trong sổ, bà nhắc: Chú cứ viết tôi là chị Thọ thợ Tân Định thì ai cũng biết!”. Vâng, chị Thọ cho tôi đơn giá của một số loại được bày bán trên vỉa hè nhà thờ Tân Định như sau: Cây thông trắng làm bằng giấy bạc giá là 70 nghìn đồng 1 cây cao 1 mét loại nhỏ 40 nghìn đồng. Cây thông bằng ni lông không có trang trí gì, chỉ một màu xanh thuần khiết giá buôn là 100 nghìn đồng giá lẻ là 120 nghìn đồng một cây. Cây thông có trang trí cuốn quanh cây là những vòng kim tuyến óng ánh, những quả châu nhiều màu, những quả chuông vàng lúc lỉu giá là 200 nghìn đồng một cây. Chị Thọ cho biết. Đây là những sản phẩm của gia đình chị để chuẩn bị cho hàng Nô – en chị bắt tay vào sản xuất từ tháng 9, tháng 10, mua nguyên liệu, tước sợi ni lông, nhuộm màu, tạo dáng… Khi được hỏi về lượng và nguồn tiêu thụ chị Thọ cho biết: Cũng tùy năm, tùy ngày. Có ngày bán từ 30 đến 40 cây thông, dân Chợ Lớn lên lấy nhiều. Có năm, có ngày như hôm nay từ sáng đến giờ mới có mấy ông khách hỏi mà chưa bán được cây nào! Để thấy được sự sầm uất của hàng Nô – en về số lượng và chủng loại không thể chỉ sáp vô mấy bà vỉa hè mà quanh nhà thờ Tân Định, dọc đường Hai Bà Trưng thì quá nhiều của hàng bày bán, trang trí lộng lẫy… Tôi táp vào một nơi. Đợi cho chủ hàng bán cho mấy người khách tới mua trái châu xong, tôi mới trao đổi với anh, chưa kịp trả lời đã có khách, anh ta rút vội một tờ hóa đơn dúi vào tay tôi: Tên cửa hàng tôi đấy, anh xem đi, cả thành phố đều biết! Đó là “Cửa hàng âm thanh karaoke – Đồng hồ Hiến Hai Bà Trưng” (góc ngã tư Hai Bà Trưng – Võ Thị Sáu) nơi nhận thiết kế âm thanh, ánh sáng cho nhà hàng – vũ trường!. Chả biết giữa Sài Gòn bạt ngàn các cửa hàng bày loại này, hiểu Hai Bà Trưng uy tín đến đâu nhưng đến mùa giáng sinh là hiểu lại “Tung chưởng” Nô – en ra. Cửa hàng anh quả là có nhiều mặt hàng: Từ ông già Nô – en, Thông các loại, các kiểu tới quả châu, chuông vàng, mặt nạ.. giá cây thông có nhỉnh hơn ngoài vỉa hè của chị Thọ chút đỉnh chênh lệch từ 10 nghìn đồng đến 20 nghìn đồng cho một cây nhưng cửa hàng Hiểu có những loại cây thông bự và khách mua là các khách sạn, công ty nước ngoài, nhà văn hóa, công viên… như cây thông đầu vàng (vì có đính các trái chuông vàng) với 4 loại cao từ 0,9 mét đến 3 mét giá từ 85 nghìn đồng và 780 nghìn đồng. Loại 4,5 mét là 2 triệu đồng… Bông tuyết nhựa 7 màu giá là 1500 đồng một cái. Sao vòng nhựa 7 màu giá là 1700 đồng một cái. Quả thông nhựa từ 2 nghìn đồng đến 2500 đồng tùy to hoặc nhỏ. Ông già Nô – en cao 1 mét giá là 1 triệu đồng. Loại nhỏ có cử động của Đài Loan giá từ 65 nghìn đồng đến 175 nghìn đồng. Năm nay cũng như từ năm ngoái, các mặt hàng nội chiếm ưu thế. Chủng loại là nhiều loại mặt nạ hơn, giá bình dân là 1500 đồng cho một cái. Loại mặt nạ hơi của Đài Loan mới nhập vào mùa giáng sinh năm 1998 giá cũng chỉ mấy nghìn đồng. Đặc biệt trên thị trường Nô – en năm nay có thêm dân đèn giá là 280 bóng của Đài Loan giá từ 130 nghìn đồng đến 135 nghìn đồng. Anh Hiểu cho tôi biết: Mọi năm, các tỉnh miền Tây, cao nguyên như Mỹ Tho, Plaku, Buôn Ma Thuột… lên cất hàng nhiều. Năm nay thấy ít. Nhưng đấy là cuối tháng 11 khi tôi đang ở đó, khi tôi ngồi tại Hà Nội viết những điều này thì chắc hẳn thị trường Nô – en Sài Gòn sôi động hơn nhiều và chắc gì đã kém năm ngoái, mặc cho khủng hoảng tài chính khu vực. Có sút chăng vì trước thảm hoạn thiên tai của đồng bào miền Trung, người đại công giáo miền Nam tiết kiệm một chút trong ngày vui giáng sinh để ủng hộ bà con nơi khúc ruột của mình.
Nguyễn Kế Nghiệp-Sức khỏe & Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – Số 51(812)1998

Liên Xô có cũ hay không?

Nói đến Liên Xô, không ai có thể quên được đó là Tổ quốc xã hội chủ nghĩa đầu tiên trên thế giới mang lại cơm no áo ấm cho người lao động, và cũng là vị cứu tinh của toàn nhân loại bao phần cả khối Mỹ – Anh – Pháp trong việc tiêu diệt toàn bộ chủ nghĩa phát xít, kết liễu chiến tranh thế giới thứ hai mà không phải chứng kiến thảm họa của Hít le. Đối với Việt Nam, Liên Xô đã góp một phần không nhỏ về vật chất và tinh thần giúp chúng ta chiến thắng đế quốc Mỹ, từ năm 1953 đến 1991 cho đến khi Liên Xô còn tồn tại, chỉ tính riêng khối lượng phương tiện kỹ thuật quân sự, chúng ta đã nhận của Liên Xô khoảng 15,7 tỷ đô la Mỹ, trong đó có 2 nghìn xe tăng, 1.700 xe bọc thép, 7 nghìn khẩu đại bác và súng cối, 5 nghìn cao pháo, 158 tổ hợp tên lửa phòng không, hơn 7 trăm máy bay chiến đấu, 120 máy bay lên thẳng, hơn 100 tàu chiến, 117 công trình quân sự. Ngoài ra còn rất nhiều các dự án, chương trình xã hội – kinh tế khác chủ yếu trên cơ sở không hoàn lại. Thông tin này theo báo Độc Lập, của Nga ngày 2 tháng 10 năm 1998. Tất cả những giúp đỡ như vậy không cho phép tình cảm của chúng ta bị xao lãng đối với Liên Xô. Và cũng bởi thế, việc một số dư luận và công luận dùng từ ngữ Liên Xô cũ thực không thỏa đáng về lý và tình. Về lý, Liên Xô chỉ cũ khi và chỉ khi xuất hiện một Liên Xô mới, thế nhưng trong thực tế từ tháng 12 năm 1991 đã chỉ có cộng đồng các quốc gia độc lập SNG chứ không hề có Liên Xô mới, mà cũng không có ý định nào dám xóa bỏ cái tên Liên Xô một cách chính thức. Vậy nên Liên Xô mặc nhiên vẫn tồn tại như một tên gọi thiêng liêng mà không đòi hỏi phải có sự thay thế nào cho nó, dù là một chút. Về tình, cách gọi Liên Xô cũ dù vô tình, đã thật sự làm tổn thương đến sự trân trọng đối với Tổ quốc xã hội chủ nghĩa đầu tiên trên thế giới và đến người bạn một thời chung của Việt Nam. Cách gọi ấy, được lập lại một cách vô thức sẽ tác động vào tiềm thức của thế hệ đi sau và sẽ gây ra sự ngộ nhận rất lớn về nhận thức chính trị không trên cơ sở thế giới quan cách mạng. Liên Xô sẽ không bao giờ cũ cùng với thời đại và thời gian. Chúng ta hãy cùng nhau tỏ lòng tôn kính đối với một thế hệ Bôn sê vích đúng nghĩa như vậy.
Phối hợp thuốc chữa viêm gan C
Theo số liệu của WHO hiện nay có khoảng 170 triệu người nhiễm vi rút viêm gan C trên toàn cầu. Đó là loại bệnh lây truyền từ máu và chưa có vacxin điều trị hữu hiệu. Bệnh này có thể tiến triển nhanh thành xơ gan hoặc ung thư gan. Cho tới nay, chỉ có một thuốc được dùng là interferon alpha. Tại hội nghị hiệp hội các bệnh gan của Mỹ họp tại Chicago tháng 11 năm 1997 đã thông báo kết quả của sự phối hợp hai thuốc interferon alpha và ribavirin. Với người điều trị bằng interfernon alpha chỉ có 5% số người không còn virut viêm gan C trong máu và thường hay bị tái phát. Còn số người được điều trị phối hợp 2 thuốc nói trên có tới 49% người không còn virut trong máu. Nhóm chuyên viên của cơ quan quản lý thuốc và thực phẩm của Mỹ đã đề nghị nhà chức trách y tế cho áp dụng phương pháp phối hợp này cho những bệnh nhân viêm gan C mạn tính. Cách dùng là uống 6 viên ribavirin mỗi ngày và tiêm dưới da interferon ba lần mỗi tuần giá thuốc khá đắt, một năm điều trị interfernon mất hơn 4 nghìn đô la Mỹ.
Keo dán da
Một chất keo dán da giúp kép các vết thương và các đường rạch da không dùng kim và gây tê. Chất dermabon, xí nghiệp ethicon là chất keo dán da được chế tạo để khép các vết thương nông và các đường rạch da thay thế các mũi khâu da, các kẹp da. Kỹ thuật viên chỉ cần sau khi lau sạch vết thương, ghép 2 bời sát nhau rồi phết đi phết lại nhẹ nhàng chất keo dán thành lớp mỏng trên mặt vết thương. Sau đó giữ hai bờ trong 45 giây là thời gian cần nhất để chất keo khô hình thành một chất dính bền vững. Hai phút rưỡi sau, chất keo dán có độ chắc tương đương với sẹo khâu đã được 7 ngày. Chất keo dán tự tiêu mất đi dần trong khi da mới tái tạo tự nhiên lại trung bình từ 5 đến 10 ngày. Một kết quả thẩm mỹ tuyệt diệu chất keo dán được chứa trong một ống bơm chỉ dùng một lần nên an toàn đối với người bệnh, nhờ có tính chất kháng khuẩn nên làm giảm nguy cơ nhiễm khuẩn. Dùng chất này không cần đến các chỉ khâu hoặc kẹp kim loại nên không gây ra sẹo hình thang trên da. Sẹo do keo dán để lại rất mảnh so với sẹo do khâu da hoặc dùng kẹp nên hơn hẳn về mặt thẩm mỹ. Ngoài ra không cần phải băng do bệnh nhân có thể tắm mà không ảnh hưởng gì. Lợi ích sau cùng là khi sẹo đã liền, bệnh nhân không cần đến thầy thuốc để rút chỉ. Nơi tư tưởng thì dũng cảm và vầng trán thì ngẩng cao kiêu hãnh. Nơi tri thức con người sải cánh thênh thang. Nơi thế giới này không bị đập vụn ra muôn mảnh có vách chắn, rào ngăn. Nơi mỗi lời nói ra là mỗi lời từ chiều sâu sự thật vang lên. Nơi khát vọng vươn đôi tay không mệt mỏi lên sự hoàn mĩ. Trí tuệ của con người không phải ẩn trốn vào sa mạc hoang vu. Mà soi sáng nghĩ suy và dẫn dắt những việc làm cao cả. Và chỉ ở những khoảng trời tự do như thế. Đất nước của chúng tôi sẽ bừng thức dậy tự nghìn xưa.
Sao Mai-Sức khỏe & Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – Số 50(811)1998