Tiếng thương yêu

Xa mấy ngày sao mà nhớ thế
Biển mùa này mờ mịt mưa giông
Chuông điện chợt reo lòng vui lạ
“Mình và các con có khỏe không”
Tiếng thương yêu đầu kia dây nói
Cách sóng bay vời vợi không gian
Vợi khuây bao ngày anh quạnh vắng
Vợi những ưu tư, những nỗi niềm!
“Nhớ mặc ấm mùa này lạnh đấy”
Một tiếng xa về giữa biển đêm
Vượt qua mọi tầng không hỗn tạp
Tín hiệu nào anh nhận nơi em…
Đọc nhanh các báo
Người lao động 7/9/1998. Trong bài “Đông y dược Chợ Lớn đang lao đao” nói về hiện trạng thuốc Chợ Lớn bán chạy hơn thuốc Trung Quốc. Hồng Kông “nhập lậu, nhưng nhiều lương y muốn bỏ nghề. Nguyên nhân “y dược cổ truyền bị thả nổi. Thuốc giả, thuốc nhái nhãn hiệu, thuốc lậu lẫn lộn với thuốc chính hiệu” và “một số quy định, tiêu chuẩn của ngành y tế ban hành không phù hợp với thực tế sản xuất kinh doanh đông nam dược ở Chợ Lớn.
Thanh niên 13/9/1998: Nêu vụ việc cháu Lê Ngọc Vinh học sinh lớp 1 Trường tiểu học Phước Hải 1 đóng bảo hiểm ngày 3/10/1997, bị chết đuối ngày 5/10/1997, gần 1 năm qua, mặc dù đã đủ thủ tục pháp lý nhưng vẫn bị Báo Minh Ninh Thuận (BMNT) từ chối bồi thường. Nguyên nhân là Báo Minh Ninh Thuận dựa vào cớ “Có ý kiến cho rằng cháu Vinh chết trước ngày 5/10/1997” vì vậy Báo Minh Ninh Thuận lại chỉ đề nghị “hỗ trợ nhân đạo” số tiền 2.5 triệu đồng (gần 50% số tiền bồi thường). Nhân sự việc tác giả phê bình ban lãnh đạo Trường Phước Hải 1: “Hiệu trưởng nhà trường không biết học sinh của mình chết… còn đau tình thương và trách nhiệm”. Bảo hiểm thân thể học sinh là loại hình kinh doanh nhân đạo nhưng Báo Minh Ninh Thuận và lãnh đạo trường tiểu học Phước Hải 1 có những hành động không hề nhân đạo.
Tin tức buổi chiều 10/9/1998. Dẫn nguồn AP cho hay trong khi đến bệnh viện để sinh đứa con thứ 4, đôi vợ chồng ở Naple (Italia) đã chen lên xe và người vợ đánh rơi đứa con từ trong bụng ra vỉa hè lúc nào không biết. Chỉ khi bác sĩ đưa người phụ nữ này vào phòng mổ với tử cung trống rỗng, họ mới nhận ra.
Lao động 9/9/1998. Nhờ những tín hiệu được phát ra bởi thiết bị mới EKG, số trẻ sơ sinh bị hội chứng tử vong đột ngột có thể được xác minh ngay một cách chắc chắn. Đặc biệt với trẻ có dị tật về tim, gọi là “nhịp đập QT kéo dài” (Mức độ nguy hiểm gấp 41 lần so với trẻ bình thường) nếu được phát hiện ngay, tỉ lệ cứu sống từ 80 – 90%.
Lao động xã hội 10/9/1998 đề cập những khó khăn của hoạt động Bảo hiểm xã hội Vĩnh Phúc: “quy mô công nghiệp nhỏ bé, nhiều xí nghiệp sản xuất kinh doanh không hiệu quả… Do vậy khả năng thu Bảo hiểm xã hội và việc mở rộng đối tượng thu rất khó” Mặt khác hầu hết doanh nghiệp tư nhân, công ty trách nhiệm hữu hạn trong tỉnh không đăng ký Bảo hiểm xã hội… Chủ sử dụng lao động chưa thực hiện đầy đủ trách nhiệm tham gia Bảo hiểm xã hội theo luật định… Bản thân người lao động cũng chưa biết tới điều lệ Bảo hiểm xã hội, hay có biết nhưng không dám đòi hỏi, đấu tranh và còn do Bảo hiểm xã hội Vĩnh Phúc chưa tập trung chỉ đạo tuyên truyền cũng như chưa dựa được vào luật pháp để yêu cầu các Doanh nghiệp ngoài quốc doanh tham gia Bảo hiểm xã hội bắt buộc.
Tin trong nước TTXVN 7/9/1998 nêu hiện trạng các liên doanh sản xuất dược phẩm Việt Nam thua lỗ: “Liên doanh Woo Pyung Mekophar từ khi thành lập đến nay lỗ 1 triệu USD, Công ty Sanofi Pharma Việt Nam lỗ hàng chục tỉ đồng do chi phí bộ máy điều hành và tiếp thị quá cao”. Do vậy thuốc và nguyên liệu do các liên doanh sản xuất không tiêu thụ được do giá thành cao trong khi đa số người dân Việt Nam muốn dùng thuốc giá rẻ. Tác giả cũng khẳng định: “Mặc dù Tổng công ty Việt Nam, Bộ y tế đã đưa ra nhiều biện pháp khắc phục và chấm dứt tình trạng này nhưng tình hình vẫn chưa sáng sủa hơn”.
PV –Sức khỏe&Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – 1998

Tin thêm về tử vong trong số người dùng Viagra

Cơ quan quản lý thuốc và thực phẩm Mỹ (FDA) cho biết hiện nay có tổng cộng 77 trường hợp tử vong ở người dùng Viagra. Từ cuối tháng 3 – 1998 đến tháng 6 – 1998 đã có hơn 2,7 triệu đơn kê dùng thuốc này: Hãng Pfizer tung một lực lượng từ 700 – 1000 người trong tổng số 3844 trình dược viên của họ ở Mỹ để đi giới thiệu về thuốc này.
Có 6 trường hợp tử vong xảy ra ở ngoài nước Mỹ. 24 trường hợp khác, thông tin không kiểm tra được (tin đồn, hoặc báo cáo không xác minh). Tám trường hợp khác không rõ có dùng viagra hay không. Còn lại 39 trường hợp ở Mỹ chết sau khi dùng viagra. Nguyên nhân chết không rõ hoặc không được nên ở 13 trường hợp. Hai bệnh nhân bị đột quỵ, 24 bị cơn tim (10 nhồi máu cơ tim, 9 ngừng tim, 3 có triệu chứng tim và 2 có bệnh mạch vành).
39 bệnh nhân ở Mỹ có tuổi trung bình là 66. Trong số 18 người có báo cáo về liều, 17 người dùng liều 50 mg; sáu người có dùng nitroglycerin hoặc một thuốc nitrat khác là những loại chống chỉ định dùng kèm với viagra. Có 14 người chết trong khi hoặc trong vòng 2 giờ sau khi hoạt động tình dục. 33 (chiếm 85%) trong số 39 bệnh nhân có 1 hoặc hơn một yếu tố nguy cơ bệnh tim.
Thuốc cấm lưu hành
Vừa qua, Cục quản lý dược Việt Nam ra thông báo số 2503, 2504, 2585/QLD về việc đình chỉ lưu hành, thu hồi trên toàn quốc các loại thuốc sau không đạt tiêu chuẩn chất lượng:
Thuốc vitamin B1 + B6 + B12 (250mg + 250mg + 1000mg), Lot: 26 Exp: OCT.2000 của Công ty AJC Pharma, Distribue par Medipharm – France, Công ty dược Thành phố Hồ Chí Minh nhập khẩu. Thuốc không đạt tiêu chuẩn về hàm lượng vitamin B12 và độ tan rã.
Thuốc vitamin B1 + B6 + B12 (250mg + 250mg + 1mg). Lot: F327A – 03.2000 của Công ty Roche, Công ty dược Đà Nẵng nhập khẩu. Thuốc không đạt tiêu chuẩn về hàm lượng B12.
Thuốc Tia tuyết lộ 8ml của tổ hợp Thần Châu và thuốc Châu thần bát bửu đơn của nhà thuốc Nam Huê. Thuốc đông dược có chứa tân dược.
Cục quản lý dược yêu cầu các công ty nhập khẩu các loại thuốc trên và văn phòng đại diện của hãng sản xuất phải khẩn trương thu hồi lô thuốc không đạt tiêu chuẩn chất lượng, gửi báo cáo kết quả thu hồi về cục trước ngày 20/9/1998.
Đề nghị Sở y tế tỉnh Bến Tre kiểm tra, thanh tra nguồn gốc xuất xứ hóa đơn chứng từ của những cơ sở kinh doanh các thuốc đông dược có chứa tân dược, xử lý nghiêm khắc các đơn vị vi phạm theo quy định hiện hành.
Kỷ niệm 8 năm thành lập viên và 59 năm thành lập ngành răng hàm mặt Việt Nam
Sáng 15 – 9 – 1998 tại Hà Nội, Viện răng hàm mặt (RHM) Hà Nội tổ chức kỷ niệm 8 năm ngày thành lập Viện (15/9/1990 – 15/9/1998) và 59 năm thành lập ngành răng hàm mặt Việt Nam.
Ngày 1/10/1939 khoa nha Bệnh viện Phủ Doãn đặt tại nhà chữ L (Viện răng hàm mặt ngày nay), đây là tổ chức nha khoa đầu tiên của Việt Nam. 59 năm qua, ngành nha khoa Việt Nam phát triển không ngừng; đến nay cả nước có trên 3000 bác sĩ răng hàm mặt làm việc tại các cơ sở y tế từ trung ương đến các tỉnh, huyện, xã và trường học.
Là tuyến cao nhất, Viện răng hàm mặt với 14 khoa phòng: khoa phẫu thuật hàm mặt, khoa gây mê hồi sức và phòng mổ, phẫu thuật trong miệng, nha chu, điều trị, phục hình, răng trẻ em, nắn hàm, laboo răng giả, các khoa cận lâm sàng v.v… Với đội ngũ giáo sư, bác sĩ, kỹ thuật viên có kiến thức và tay nghề vững vàng, trang thiết bị tương đối hiện đại, có thể thực hiện được các kỹ thuật cao tiên tiến, có uy tín trong nước và quốc tế.
TH –Sức khỏe&Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – 1998

Đấu pháp “quá chiêu”

Chưa bao giờ cả nước lại buồn như đêm thứ bảy 5/9 vừa rồi. Chỉ trong hơn 10 ngày thôi Tiger Cup Việt Nam’98 đã hâm nóng tinh thần bóng đá, gợi lên trong mỗi người dân Việt Nam một tình yêu đất nước tha thiết, một niềm tin chiến thắng của đội nhà. Đội tuyển đã thắng tất cả các trận, chỉ trừ trận cuối quan trọng nhất. Các chú sư tử Singapore ngáng đường chúng ta và giành quyền bước lên đài cao nhất của giải, để lại sự tiếc nuối khôn cùng trong trái tim hàng triệu triệu người dân nước Việt. Cho dù thua trong thế thắng, cho dù đã hạ gục đương kim vô địch Thái Lan 3 bàn không gỡ, cho dù AFC, AFF và bạn bè thế giới khâm phục về thành quả đạt được trong việc tổ chức một giải bóng đá quốc tế thì chỉ một sơ sẩy ở phút thứ 73, khi hậu vệ 1 mét 93 Sasi Kumar (13) Singapore đẩy nhẹ bóng bằng vai trái vào lưới của thủ môn Trần Tiến Anh đã làm cho cả nước buồn đến nao lòng. Chính Thủ tướng Chính phủ Phan Văn Khải khi lên trao cúp cho đội vô địch cũng có nét mặt buồn như bao người dân dù ông vẫn nở một nụ cười ngoại giao. Biết rằng trong bóng đá sẽ phải có thắng thua nhưng tiếc nuối vẫn cứ là tiếc nuối. Chúng ta đã bàn bạc, mổ xẻ quá nhiều về nguyên nhân thất bại của đội tuyển mà không thấy rằng Singapore thắng cũng xứng đáng thôi vì họ có ông Huấn luyện viên “cáo già” người Anh Whitbread. Chính ông đã từng làm việc và dạy một lớp Huấn luyện viên cho Việt Nam với tư cách một chuyên viên kỹ thuật của FIFA vào tháng 5 vừa rồi tại Hà Nội. Vì thế ông đã quá hiểu bóng đá Việt Nam. Họ thắng vì họ có các cầu thủ mà Huấn luyện viên Afred Riedl của ta phải mơ ước và thốt lên tuyệt vọng rằng “Chúng ta không có những cầu thủ như thế (cầu thủ Rafi Ali (3) Singapore). “Họ thắng vì họ chơi với một tâm lý thoải mái (không bị sức ép phải thắng), vì họ có một nền thể lực và hình thể hơn hẳn ta dù họ đã phải di chuyển khắp chiều dài đất nước trước những trận quan trọng (bán kết, chung kết). Và cuối cùng là họ đã có một đấu pháp “quái chiêu” được áp dụng khá thành công trước những đối thủ mạnh như Indonesia, Việt Nam – phòng ngự chặt, lợi dụng những giây sơ hở làm một “nhát” rồi lại thu toàn bộ về phòng ngự. Chính vì thế chúng ta đã phải thua Singapore ở trận bán kết cũng trong thế áp đảo. Đành rằng việc thắng thua trong bóng đá là chuyện thường tình nhưng lần này quả là đáng tiếc. Bởi biết đến bao giờ chúng ta mới có cơ hội ngàn vàng như thế, hội đủ cả thiên thời – địa lợi nhân hòa. Thủ tướng Chính phủ trong lễ trao tặng bằng khen cho đội tuyển đã đặt mục tiêu đến Sea games 2003 tại Hà Nội chúng ta sẽ giành ngôi vô địch nhưng liệu 5 năm nữa chúng ta có kịp có được một giàn cầu thủ như: Huỳnh Đức, Hồng Sơn, Công Minh… bởi đến khi đó lần lượt họ sẽ rời sân cỏ. Công Minh đã chính thức từ giã đội tuyển. Liệu khi ấy bóng đá Thái Lan, Indonesia vốn mạnh nhất khu vực có lại gặp những vấn đề khó khăn, khủng hoảng như lần này không. Và biết bao cái liệu nữa mà chúng ta không thể tin nổi.
Lần này chúng ta không chỉ mất ngôi vô địch bởi nếu đoạt cúp, cả nước sẽ chia sẻ niềm vui với đội tuyển, cùng với đó là sự hỗ trợ, giúp đỡ vật chất cho nền bóng đá nước nhà từ khắp các tỉnh, thành. Rồi kiều bào nước ngoài nức lòng về chiến thắng cũng sẽ gửi về quê hương những tình cảm và trợ giúp quý giá cho việc phát triển nền bóng đá Việt Nam. Và còn rất nhiều những đơn vị, cá nhân khác sẽ gửi đến Liên đoàn bóng đá Việt Nam sự hỗ trợ tốt đẹp nhất. Nhưng thôi điều mà chúng ta khao khát không thành cũng đã qua. Hãy nhìn vào tương lai vì dù sao một lần nữa chúng ta đã khẳng định vị thế hàng đầu trong làng bóng đá khu vực và tạo được uy tín để tổ chức những giải quốc tế tầm cỡ khác qua Tiger Cup Việt Nam’98. Chắc chắn qua lần để vuột mất cúp vàng này, Liên đoàn bóng đá Việt Nam, ông Alfred Riedl sẽ nhìn ra rất nhiều điều quý giá để tiếp tục đưa bóng đá Việt Nam đi lên.
Tố Như – Sức khỏe&Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – 1998

Khi có một cơ chế mở

“Chúng tôi cần một cơ chế” Đó là ý kiến không ít người khi bàn đến xã hội hóa y tế. Hải Phòng mấy năm gần đây đã có nhiều nỗ lực và một trong những điểm đáng chú ý là Bệnh viện Việt Tiệp.
Trước năm 1997, bệnh viện đứng trước muôn vàn khó khăn: nguồn ngân sách thấp, hạ tầng cơ sở cũ kỹ trang thiết bị kém, không có một máy siêu âm mới nhiều tiêu cực phía cán bộ công nhân viên (CBCNV). Khi Ban giám đốc mới lên thay, vấn đề đầu tiên là tìm ra một cơ chế thích hợp với hoàn cảnh cụ thể đã làm, bộ mặt bệnh viện thay đổi, tự lột xác và có những chuyển biến tích cực.
Là bệnh viện đa khoa hàng đầu cấp thành phố, có 3000 lượt người ra vào mỗi ngày, bệnh viện đón trên 700 bệnh nhân với 790 giường bệnh không tránh khỏi những khó khăn. Nhưng 470 Cán bộ công nhân viên như một khối bám sát mục tiêu phục vụ con người đã dần dần tháo gỡ những vướng mắc.
Với ngân sách bệnh viện: 500 triệu đồng/ tháng, Ban giám đốc đã quản lý tốt nguồn thu viện phí và mạnh dạn đổi mới như mở rộng khu vực phòng khám, giải quyết nguyện vọng chữa bệnh theo yêu cầu của dân… đã nâng nguồn thu lên 3 lần: 1,5 tỷ đồng/ tháng. Tất nhiên giá dịch vụ vẫn như trong bệnh viện và thấp hơn so với các phòng khám ngoài. Phải chăng đây là sự kết hợp giữa kinh tế thị trường và y tế Xã hội chủ nghĩa để sử dụng khả năng đóng góp của người giàu bổ sung cho người nghèo. Đó là một thành công rất đáng khích lệ.
Chúng tôi đi thăm một số khoa, phòng và thực sự ngỡ ngàng trước sự đổi thay so với ngày nào, hệ thống máy móc hiện đại nhập ngoại hoàn toàn có mặt ở khắp nơi. Khoa hồi sức cấp cứu có hệ thống oxy khí nén, máy sốc nén, máy ăn tự động và giường nằm toàn bộ của Pháp. Khoa gây mê hồi tỉnh có 7 bàn mổ do Pháp tài trợ đón từ 20 – 25 ca mỗi ngày. Thăm phòng xét nghiệm máu, khi được hỏi làm thế nào bệnh viện xin được nguồn tài trợ của Pháp nhiều như vậy, chị Thanh Phương – Giám đốc bệnh viện cho biết: họ chỉ tăng 1 đến 2 máy. Số còn lại bệnh viện đặt mua, tạo nên hiệu quả kinh tế và công việc. Tiền đâu trong hoàn cảnh khó khăn? Lại phải tìm hình thức mua máy gần như một dạng vay trả góp. Nhìn tổng thể hiện bệnh viện chỉ thiếu máy City Scanner nhưng đã được đặt mua ở nước ngoài.
Máy móc trang thiết bị là quan trọng song điều quan trọng hơn là chất lượng phục vụ. Như đã nói trên, con người là mục tiêu hàng đầu nên Bệnh viện bằng mọi cách đưa chất lượng, thái độ phục vụ như một phương thức chữa bệnh qua các hình thức phiếu thăm dò ý kiến bệnh nhân khi ra viện. Hội đồng chuyên môn họp hàng tuần để tổng thể, kiểm điểm, chấn chỉnh thái độ phục vụ của cán bộ. Nhưng hình thức trên đi đôi với công thi đua thưởng phạt nghiêm minh. Đời sống cán bộ từ đó được nâng cao chính đáng và một tâm lý thoải mái trong Cán bộ công nhân viên, càng đẩy chất lượng phục vụ người bệnh lên cao hơn.
Mối quan hệ trong Bệnh viện là quan hệ thầy thuốc – bệnh nhân và chuyện vệ sinh ăn nghỉ của bệnh nhân có đầy đủ ga giường, quạt máy, trang bị cá nhân, hệ thống nhà giặt cũng được Ban giám đốc hết sức quan tâm. Hàng tháng bệnh viện chi trên 40 triệu đồng tiền miễn phí cho người nghèo. Kinh phí do bệnh viện cấp, giao cho các chủ nhiệm khoa có quyền trực tiếp miễn giảm viện phí.
Tìm kết quả ở đâu nếu chỉ đổ tại cơ chế mà thiếu vai trò lãnh đạo của ban giám đốc, thống nhất với công đoàn tạo nên đoàn kết trong nội bộ, bài trừ tham nhũng?
Chúng ta luôn cần một cơ chế mở mà sự “mở” đầu tiên là trái tim người thầy thuốc dành cho người bệnh với tất cả sự cảm thông trước những đau đớn và khó khăn của đồng loại. Khi thầy thuốc và bệnh nhân cùng mở lòng với nhau…
Mai Linh – Sức khỏe&Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – 1998

Tưởng nhớ cố Bộ trưởng Đặng Hồi Xuân

Anh ra đi mới đó mà đã được 10 năm. Chúng tôi, những người đã từng cộng tác trực tiếp với anh xin thắp lên nén hương tưởng nhớ đến anh, một vị Bộ trưởng giản dị đã nhiều năm lăn lộn với ngành trong chiến tranh cũng như trong hòa bình, đã đem hết tâm trí của mình đóng góp cho việc xây dựng, phát triển ngành, phục vụ sức khỏe nhân dân.
Như thường lệ, sáng 9/9/1998 tôi đã có mặt ở phòng khách nhà anh Xuân để nghe anh dặn dò công việc trong thời gian anh đi dự hội nghị Tổ chức y tế thế giới khu vực Tây Thía Bình Dương ở Manila (Philippines) và thăm một số nước ở châu Á. Xong công việc, tôi định tiễn anh ra sân bay Nội Bài nhưng anh chỉ yêu cầu cử cho một đồng chí lễ tân cùng ra sân bay với anh. Đến hai giờ chiều, tôi nhận được nguồn tin của một đại sứ quán Bắc u ở Hà Nội cho biết là chuyến bay 10 giờ sáng của hãng Hàng không Việt Nam từ Hà Nội đến Bangkok đã bị “sự cố”. Tôi báo cáo ngay với đồng chí Thứ trưởng thường trực và sau đó liên hệ với Bộ ngoại giao Hàng không Việt Nam để thẩm định nguồn tin này. Tất cả các cơ quan đều trả lời là đã nhận được thông tin tương tự nhưng chưa thật cụ thể phải chờ tin chính thức của Đại sứ quán ta ở Bangkok. Đến khoảng 18 giờ tối, chúng tôi nhận được tin chính thức. Ba mươi phút sau tôi được cử sang gia đình anh để báo tin này. Tôi chưa nói hết lời thì chị Tuyết (vợ anh) và các con cháu đều òa lên khóc, hình như gia đình có linh cảm điều gì đó chẳng lành đã xảy ra.
Và sáng ngày hôm sau, báo chí đã đưa tin về tai nạn đau lòng này. Thế là anh Đặng Hồi Xuân đã ra đi vĩnh viễn vào ngày 9/9/1998 cùng với 6 cán bộ y tế trên chuyến bay.
Thật là một sự trùng hợp ngẫu nhiên khi ngành y tế có hai Bộ trưởng đã ra đi vĩnh viễn ở tuổi 59, đang có nhiều đóng góp cho ngành. (Phạm Ngọc Thạch 1908 – 1968; Đặng Hồi Xuân (1929 – 1988).
Anh Đặng Hồi Xuân được Quốc hội và Chính phủ cử làm Bộ trưởng y tế giữa năm 1982. Anh còn là đại biểu Quốc hội hai khóa 7 và 8, Phó chủ tịch Ủy ban quốc gia dân số và kế hoạch hóa gia đình, Chủ tịch Hội hữu nghị Việt Nam – Ấn Độ. Anh trưởng thành từ cán bộ cơ sở và đã kinh qua nhiều cương vị lãnh đạo như: Chủ nhiệm khoa, Giám đốc bệnh viện, Trưởng ty y tế, Phó ban bảo vệ sức khỏe, Thứ trưởng… Anh còn tham gia giảng dạy ở Trường đại học y Hải Phòng, có nhiều công trình nghiên cứu tổng kết các bệnh tiêu hóa. Anh có nhiều kinh nghiệm thực tế về chuyên môn cũng như quản lý.
Kế tục sự nghiệp của các đồng chí Bộ trưởng tiền nhiệm, anh luôn luôn quan tâm đến việc củng cố nâng cao hiệu quả của y tế cơ sở. Ngoài việc thúc đẩy phong trào “5 dứt điểm”, anh tập trung mọi nỗ lực vào công tác chăm sóc sức khỏe ban đầu, cụ thể hóa các nội dung của Hội nghị Alma – Ata (1997) thành 10 biện pháp, sao cho phù hợp với hoàn cảnh Việt Nam.
Anh luôn luôn nhắc cán bộ của Bộ là có dịch bệnh xảy ra ở địa phương mà có người chết thì cán bộ lãnh đạo y tế huyện phải có mặt ở hiện trường để nắm tình hình giải quyết các việc có liên quan nhằm ngăn chặn không cho dịch phát sinh và phát triển. Khi có hai người chết thì cán bộ lãnh đạo y tế tỉnh phải có mặt và khi có từ ba người chết trở lên thì lãnh đạo Bộ phải có mặt. Một lần dịch hạch xảy ra ở Hải Phòng, anh đã về tận nơi làm việc suốt ngày đêm với các cấp, các ngành có liên quan để nhanh chóng dập ắt dịch vì nếu dịch lan rộng sẽ ảnh hưởng không nhỏ đến công tác xuất nhập khẩu hàng hóa.
Anh rất say sưa trong nhiệm vụ kết hợp y học cổ truyền với y học hiện đại. Điều anh đặc biệt quan tâm là làm thế nào để có thể thừa được những kinh nghiệm của các lương y giỏi mà tuổi đã cao. Anh giao nhiệm vụ cho công tác này nhưng tôi biết anh chưa thật bằng lòng với những kết quả đã đạt được.
Mỗi tuần, anh dành một ngày để đi cơ sở, kiểm tra công việc, lắng nghe ý kiến, trao đổi bàn bạc với cán bộ cơ sở để tìm biện pháp giải quyết. Mỗi khi anh đi công tác cơ sở, chị Tuyết (vợ anh) không quên để vào cặp anh một lọ lạc rang. Ngồi trên xe anh chia phần cho chúng tôi vừa ăn lạc vừa trao đổi công việc.
Anh làm Bộ trưởng trong thời kỳ đất nước ta đang lâm vào tình trạng khủng hoảng về kinh tế, ngành y tế gặp nhiều khó khăn nhất là các cơ sở khám, chữa bệnh, cơ sở hạ tầng của ngành xuống cấp nghiêm trọng, các cơ sở y dược của Nhà nước không đáp ứng được nhu cầu về khám chữa bệnh, về cung cấp thuốc men cho nhân dân. Vấn đề có cho phép hành nghề y dược tư nhân hay không từng là nỗi trăn trở của anh. Rất tiếc là anh đã ra đi, không thấy được lời giải của bài toán hóc búa này khi đất nước ta bước vào thời kỳ đổi mới, chuyển sang nền kinh tế thị trường có sự quản lý của Nhà nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa, khi các hoạt động của ngành đã được xã hội hóa, đa dạng và đa phương hóa.
BS. Nguyễn Cao Thâm –Sức khỏe&Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – 1998

Đá nằm trong mắt

Chuyện thật mà như bịa. Sáng 6 – 7 – 1998 Phòng cấp cứu khoa mắt (Bệnh viện Hải Hậu – Nam Định) tiếp nhận bệnh nhân Lê Văn Tứ 35 tuổi ngụ tại xóm 11 xã Hải Cường. Hải Hậu – Nam Định trong tình trạng sốt cao, mắt phải sưng húp, chảy mủ, bệnh nhân lại câm điếc bẩm sinh (được vợ gửi tiền nhờ người hàng xóm đưa tới bệnh viện).
10 giờ 30 phút cùng ngày Bác sĩ Đinh Văn Hưng, Y sĩ Phạm Thị Hải đã mổ lấy từ mắt ra dị vật rắn giống như đá to bằng hạt gạo nằm sâu dưới giác mạc điểm. Sau khi rửa sạch dị vật, thì ra đó là mảnh đá.
Tìm hiểu được biết anh Tứ đi xem công nhân đập đá làm đường bị đá bắn vào mắt. Do bị câm điếc, người nhà không chú ý nên khi thấy mắt sưng cho là đau mắt bình thường, chỉ đến khi bệnh nặng lên như đã kể ở trên mới đưa vào viện cấp cứu. Đến lúc đó viên đá đã nằm trong mắt một tháng, thế mới biết sức chịu đựng của cơ thể con người thật phi thường.
Những kẻ khốn khổ!
Những chuyện không thể trong cái có thể, cả cái chuyện có thể trong cái không thể… Đó không phải là cái gì khác mà chính là trận đấu “không thể tưởng tượng được” giữa hai đội Indonesia và Thái Lan. Một vở hài kịch bóng đá chưa từng thấy!
Thoạt đầu, người ta cứ tưởng như cái trận gọi là bóng đá ấy sẽ diễn ra hào hứng và quyết liệt, thỏa mãn sự mong mỏi của khán giả hâm mộ bóng đá Việt Nam và Đông Nam Á. Thế nhưng, chỉ mới vào cuộc 5 phút, người ta đã cảm thấy có cái gì đó lượng sượng trong cuộc “giao lưu” giữa hai đội. 10 phút “êm đềm” trôi qua, người ta chẳng khó khăn gì nhận thấy cầu thủ hai bên dẫn bóng như đi vào chỗ không người, không ai thèm kèm ai, liên tục có các đường chuyền về cực kỳ vô duyên và cực kỳ không thể hiểu được… và còn nhiều thứ “cực kỳ” hơn thế nữa. Màn hài kịch đã bắt đầu như thế, trong đó các diễn viên cũng chính là tác giả và bắt khán giả phải chịu chung số phận với mình – số phận không chỉ hài kịch mà còn có tính bi kịch. Quả là chúng ta – những người luôn mong ngóng đến một nhân cách bóng đá – lại không thể tưởng tượng được rằng có một trình độ “kịch sĩ bóng đá” đến mức như thế, và cũng trơ tráo đến thế. Đó là cả hiệp đầu khán giả buồn thảm nhưng cầu thủ hai bên lại hết sức hài lòng. Đó là ở hiệp hai, để làm dịu dư luận, hai đội cho rằng lưới cần phải rung lên thì không khí sẽ “vui vẻ” hơn. Thế là “bàn thắng” thứ nhất được ghi khi tiền đạo Indonesia bất chợt nhận được bóng, đối diện với thủ môn Thái Lan và không còn cách nào khác phải… Bàn “gỡ hòa” của Thái Lan xảy ra như một điều tất nhiên và thủ môn Indonesia cũng bay rất đúng bài bản, chỉ có điều là… né bỏng. Sau đó, hai “bàn thắng” được ghi qua lại diễn ra vào các khán đài gần như trống trơn. Phải, sự tình càng lúc càng quá quắt khi cầu thủ ghi bàn chẳng thấy vui mừng, thủ môn bỏ khung thành chạy loăng quăng trên sân, những cái bóng vật vờ không chịu nhấc chân lên khỏi mặt đất, còn các trọng tài thì chẳng biết làm gì ngoài việc ngửa mặt lên trời mà than “Ôi, bóng đá”… Cái bi kịch bóng đá này đã đạt đến đỉnh điểm của nó khi không ai muốn làm người thắng mà chỉ muốn làm kẻ thua. Sự ngược đời này đã xảy ra vào phút cuối cùng của trận đấu khi hậu vệ Indonesia, vì không chịu nổi sự “lười biếng” của tiền đạo Thái Lan, đã quay chân sút thẳng bóng vào lưới nhà. Thật đáng tiếc cho các cầu thủ Thái Lan, họ không kịp phá bóng ra khỏi khung thành Indonesia và đành chịu chấp nhận số phận kẻ thắng trận.
Sau đau khổ tận cùng của bóng đá chính là khi bóng đá không còn phải là nó nữa. Phải, hãy nhớ lại Vich – to Huy – gô đã viết tác phẩm “Những người khốn khổ” như thế nào, trong đó từ “Khốn khổ” đã trần trụi phản ánh cho tất cả những đối tượng trong tiểu thuyết, thì đây, tình cảnh đó cũng vừa mới xảy ra. Nạn nhân đầu tiên là bóng đá, là nhân cách của bộ môn thể thao – văn hóa này đã bị xúc phạm đến mức không thể chấp nhận được. Nạn nhân thứ hai là khán giả – những người bị lừa gạt không chỉ trong suốt 90 phút của trận đấu. Nạn nhân thứ ba chính là quốc thể của hai quốc gia Indonesia và Thái Lan – quốc thể mà chính những người muốn giữ gìn nó sẽ phải lên án những kẻ muốn phá hoại nó. Và cuối cùng, những kịch sĩ trên sân cỏ, bất kể vì lý do gì thuộc về động cơ cá nhân, vô tình chung cũng trở thành nạn nhân của chính họ – những kẻ không đủ nhân cách để đá bóng.
Phạm Chí Dũng –Sức khỏe&Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – 1998

Sự tăng cường co bóp

Do ăn uống. Ăn những thức ăn khó tiêu, rắn, những chất làm giảm như động của ruột gây táo bón, có trường hợp đã gây tắc ruột.
Ăn nhiều thức ăn bị ôi thiu, nhiễm trùng, nhiễm độc, như: lỵ, thương hàn gây đâu bụng, sốt, nôn, có khi gây co giật nếu ở trẻ nhỏ, có thể gây viêm ruột, đi ngoài ra máu mũi.
Ăn những thức ăn lại gây dị ứng đau bụng kèm theo nổi mề đay…
Ăn những thức ăn kích thích mạnh: nóng, cay quá, lạnh quá.
Ăn no quá gây cảm giác đau đầu, hoặc đói quá dạ dày rỗng cũng gây co bóp.
Thức ăn nóng quá gây đau bỏng rát. Do nhiễm trùng, nhiễm độc, do hóa chất, do thuốc.
Nhiễm ký sinh trùng, giun, sán, giun chiu ống mật, tắc ruột do giun.
Do hóa chất: axit, thuốc trừ sâu có trong thức ăn đặc biệt hoa quả bị phun chưa đủ thời gian bán đã sử dụng.
Do uống thuốc: Aspirin hoặc corticoid uống quá liều hoặc uống lúc đói cũng gây viêm dạ dày cấp tính (đau bụng, chảy máu dạ dày).
Do các bệnh ở ống tiêu hóa: viêm dạ dày tá tràng (ở trẻ em ít gặp hơn); viêm ruột thừa, viêm ruột hoại tử; lồng ruột; thủng ruột, viêm phúc mạc v.v…
Do thần kinh. Trẻ quá xúc động, buồn phiền cũng gây đau, thấy đau ít hơn và thời gian đâu cũng không kéo dài. Tùy theo nguyên nhân gây đau, mà có cơn đau khác nhau.
Đau do lồng ruột là một cấp cứu hay gặp ở trẻ nhỏ. Đau bụng do lồng ruột thường gặp ở trẻ em dưới 12 tháng, bụ bẫm. Trẻ đang ăn ngủ chơi bình thường bỗng đau bụng xuất hiện đột ngột, đau từng cơn, trẻ khóc, nôn, toát mồ hôi, chân tay co hoặc ưỡn người. Có thể ỉa ra máu, cha mẹ và người thân nếu phát hiện sớm những trường hợp này kịp thời đưa đến bệnh viện sẽ tránh cho trẻ không phải mổ, mà có thể tháo lồng bằng bơm hơi đại tràng. Nếu phát hiện sớm trước 24 giờ, tỷ lệ thành công là 94,6%. Tuy nhiên có nhiều bệnh nhân nhi do đưa đến muộn trước đó lại dùng thuốc giảm đau và kháng sinh, nên đã có trường hợp viêm ruột thừa bị vỡ ra ổ bụng gây viêm phúc mạc. Hoặc lồng ruột, hay tắc ruột để lâu bị hoại tử, mổ phải cắt ruột, có một số trường hợp do quá nặng, đã bị tử vong thật đáng tiếc và tội nghiệp cho các cháu.
Khi trẻ đau bụng không nên tự tiện sử dụng thuốc giảm đau hoặc dùng kháng sinh làm các thầy thuốc khó chuẩn đoán đúng bệnh.
Chú ý phát hiện sớm, giúp các thầy thuốc điều trị kịp thời cho các cháu, gia đình sẽ đỡ tốn kém đồng thời tránh cho những biến chứng tử vong không đáng có cho các cháu.
Bác sĩ Trần Thị Nga – Sức khỏe&Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – 1998

Kỷ niệm 25 năm ngày thành lập

Trường kỹ thuật thiết bị là trường duy nhất trong cả nước có nhiệm vụ đào tạo đội ngũ cán bộ kỹ thuật sử dụng và vận hành thiết bị y tế. Trong những năm qua mục tiêu của trường là “Học tập – lao động vì sự nghiệp chăm sóc bảo vệ sức khỏe nhân dân”. 80% sinh viên tốt nghiệp của trường đã về nhận công tác tại các bệnh viện và trung tâm y tế trong cả nước. Hiện nay trường còn phối hợp với Trường đại học bách khoa mở hệ đào tạo cao đẳng và đào tạo về kỹ thuật trang thiết bị y tế nhằm đáp ứng nhu cầu sử dụng máy móc y tế ngày càng hiện đại.
Y tế địa phương
Hải Phòng: Trong những năm gần đây. Trung tâm y tế dự phòng đã có những cố gắng vượt bậc tìm được hướng đi đúng trong hoàn cảnh mới của cơ chế thị trường. Đảng, Nhà nước, nhân dân đã ghi nhận công lao đóng góp của Trung tâm và trao tặng phần thưởng cao quý Huân chương lao động hạng nhì lần thứ 2. Cũng nhân dịp có 7 đơn vị cá nhân của Trung tâm được nhận bằng khen Giám đốc trung tâm – Thầy thuốc ưu tú, Phó giáo sư. Tiến sĩ Nguyễn Văn Hiếu được trao tặng Huân chương lao động hạng ba.
Lai Châu: Mới phát hiện 2 bệnh nhân HIV/AIDS đầu tiên. Trong sáu tháng đầu năm 1998, Trung tâm y tế dự phòng Lai Châu đã triển khai việc xét nghiệm máu cho 1052 trường hợp trong đó: 448 người nghiện hút và tiêm chích ma túy, 315 tân binh, 105 phạm nhân, 73 bệnh nhân bị nghi HIV, 66 bệnh nhân lao, 41 người cho máu, và 4 bệnh nhân hoa liễu. Qua xét nghiệm, các bác sĩ đã phát hiện ra 2 ca HIV dương tính.
Hai đối tượng nhiễm HIV/AIDS nói trên đều chưa xây dựng gia đình, một người 18 tuổi còn một người 24 tuổi, đã hút hít và tiêm chích ma túy gần 10 năm nay.
Hòa Bình: Vừa qua Sở y tế đã tổ chức lớp học quản lý Nhà nước cho các trưởng trạm y tế xã phường. Khóa học diễn ra trong 15 ngày, qua đó 71 học viên đều đã biết cách quản lý, lập kế hoạch, thống kê, dự toán, thanh quyết toán… ở một trạm y tế cơ sở, mối quan hệ của trạm y tế với chính quyền, các ban, ngành, các tổ chức xã hội và tổ chức quần chúng.
Dự kiến trong năm 1998, Sở y tế sẽ tổ chức thêm hai lớp nữa để đảm bảo cho 212 trưởng trạm y tế xã phường trong toàn tỉnh đều được học tập.
Thái Nguyên: Năm 1998, Ủy ban nhân dân tỉnh, Viện nội tiết Trung ương và Chương trình phòng chống các rối loạn thiếu I ốt (PCRLTI) Quốc gia đã đầu tư gần 300 triệu đồng cho khoa PCRLTI (thuộc Trung tâm y tế dự phòng) tỉnh Thái Nguyên để mua sắm, lắp đặt các trang thiết bị của phòng xét nghiệm I ốt niệu (La bô I ốt niệu) theo tiêu chuẩn quốc tế.
Đoàn cán bộ chuyên gia đầu ngành (thuộc Viện nội tiết Trung ương), đã trực tiếp kiểm tra, công nhận là bộ đạt các tiêu chuẩn quy định. Đoàn đã đề nghị chương trình quốc gia giao cho tỉnh, Thái Nguyên đưa labo này vào hoạt động, làm nhiệm vụ, xét nghiệm I ốt niệu cho 8 tỉnh miền núi phía Bắc.
Hà Tây: Đến nay sản phẩm của Công ty dược phẩm Hà Tây đã có chỗ đứng trên thị trường. Vì vậy doanh thu sản xuất, kinh doanh 6 tháng đầu năm đạt gần 60 tỷ đồng, đạt 60% kế hoạch năm, tăng 35% so với cùng kỳ năm 1997, nộp ngân sách 1,8 tỷ đồng. Công ty luôn cải tiến mẫu mã, bao bì, coi trọng khâu chất lượng sản phẩm tới tay người tiêu dùng. Thời gian tới công ty dự định đầu tư hơn 4 tỷ mua thiết bị, máy móc cho phân xưởng sản xuất thuốc viên và phấn đấu đạt GMP vào năm 2000.
PV – Sức khỏe&Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – 1998

Bóng đá hay… bóng đánh?

Chúng ta vẫn thường nghe khi đội A đang tấn công đội B. Người bình luận viên nói: Ba đánh một. Hay bốn đánh hai. Khán giả turuyefn hình nghe mà sởn gai ốc. Vì đây là sân bóng chứ không phải võ đài. Dùng từ đánh ở đây rất sai về ý nghãi thể thao và tình huống.
Trong trường hợp đó, tiếng Việt của chúng ta có rất nhiều từ. Nghe vừa hợp lại vừa hay. Thí dụ: Ba chọi một, bốn chọi hai. Ba đối một, ba đối hai, ba đấu một, bốn đấu hai…
Vậy dùng từ nào xin bình luận viên thể thao lựa chọn. Nên nhớ câu tục ngữ:
“Lời nói chẳng mất tiền mua. Lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau”
Cộng hòa liên bang Đức hay… Đức
Một trong những điều kiện tối cần của truyền thông nghe nhìn là trong một đơn vị thời gian ngắn nhất nhưng lượng thông tin đưa ra lại nhiều nhất. Do vậy sự ngắn gọn, súc tích là mục tiêu quan trọng. Nhưng ta vẫn nghe thấy bình luận viên thể thao không hiểu do vì thói quen hay để tỏ ra trang trọng giới thiệu: Cộng hòa liên bang Đức mà không nói gọn Đức mà không nói gọn Đức. Đơn giản mà dễ hiểu. Người ta gọi Cộng hòa liên bang Đức là vì trước kia. Nhưng sau khi bức tường Berlin sụp đổ. Nhà nước cộng hòa dân chủ Đức tiêu vong, chỉ còn Cộng hòa liên bang Đức duy nhất. Do vậy giới thiệu nưh trên là thừa. Nếu đầy đủ thì phải nói: Cộng hòa liên bang Đức đấu với Liên hiệp Vương quốc Anh. Hay Cộng hòa liên bang Đức đấu với Hợp chủng quốc Hoa Kỳ. Nghe thật rườm rà và không cần thiết. Vậy xin cứ nói gọn. Đội Đức… Như đã từng, nói gọn: đội Anh, đội Mỹ, đội Pháp.
Đội I – ta – li – a hay đội Ý
Để cho dễ nhớ chúng ta đã Việt hóa tên các nước cho dễ nhớ, dễ hiểu. Thí dụ I – ta – li – a là Ý. Frang – se là Pháp. Et – spa – nha là Tây Ban Nha v.v… Vì vậy khi bình luận viên trên đài cần giữ đúng nguyên tắc..
Nếu Việt hóa hoàn toàn thì đọc: Đội Ý đang đấu với đội Tây Ban Nha.
Nếu đọc theo âm thì: Đội I – ta – li – a đang đấu với đội Et – spa – nha chứ không nên nửa dơi nửa chuột: Đội I – ta – li – a đang đấu với Tây Ban Nha. Riêng tôi xin đề nghị đọc theo từ đã Việt hóa để dễ nhớ, dễ hiểu và dễ truyền cảm. Trừ những trường hợp không có từ Việt hóa thí dụ như: Bolivia, Colombia, Jamaica v.v…
Thư ngỏ này dù có trung ngôn nghịch nhĩ cũng xin bình luận viên truyền hình thể thao thông cảm cho.
Trung Ngôn – Sức khỏe&Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – 1998

Vệ sinh an toàn thực phẩm vì sức khỏe của nhân dân

Qui định nêu rõ những điều kiện cụ thể đối với người giết mổ, vận chuyển gia súc và người kinh doanh thịt. “Nghiêm cấm giết mổ gia súc ốm hoặc chết bệnh và vận chuyển súc vật, thịt, phụ phẩm trên các xe trần không che phủ cẩn thận (xích lô, xe đạp, xe máy…)” và việc tổ chức quy hoạch xây dựng điểm lò giết mổ gia súc, thiết bị dụng cụ hành nghề, chế độ vệ sinh tiêu độc…
Kể từ ngày 1/7/1998 các chủ lò mổ tư nhân phải chuyển toàn bộ hoạt động giết mổ gia súc ra ven nội. Hy vọng các cấp các ngành có liên quan và Ủy ban nhân dân các quận huyện, chi cục thú y thành phố quan tâm chỉ đạo và có biện pháp hữu hiệu thường xuyên kiểm tra vệ sinh thú y và kiểm tra vệ sinh thú y và kiểm soát giết mổ tại các cơ sở, đảm bảo vệ sinh môi trường, vệ sinh an toàn thực phẩm vì sức khỏe của nhân dân. Quyết định có hiệu lực thi hành từ ngày 25-9-1997.
An toàn
Một ông lão cùng vợ vào nhà ga xe lửa và đi đến quầy vé. Ông lão hỏi nhân viên nhà ga:
Này cậu, chuyến tàu ba giờ mười đã đi chưa?
Chuyến tàu ba giờ mười đã rời ga cách đây mười phút.
Thế theo anh còn bao lâu nữa chuyến tàu bốn giờ mới đến?
Cũng còn lâu lắm mới đến chuyến tàu đó.
Vậy trước đó còn chuyến tàu khách nào không?
Không
Tàu chở hàng?
Không
Không có chuyến nào hết?
Hoàn toàn không.
Anh có chắc không?
Chắc chứ, tôi bảo đảm! – Nhân viên bán vé nổi nóng quát lên.
Vậy thì bà nó ơi – ông lão quay sang bà vợ – Bây giờ thì chúng ta có thể băng qua đường ray được rồi!
Tuổi tác
Người du khách với chiếc máy ảnh đong đưa dưới cổ đã dừng lại phía bên ngoài một túp lều tồi tàn bên một con đường núi… Trước mắt anh là một hình ảnh tuyệt vời: Một ông lão sơn cước đang ngồi trong một chiếc xích đu ở ngoài mái hiên. Người du khách hỏi:
Cháu có thể chụp cho cụ một bức ảnh được không ạ?
Ông lão nói: với tôi thì chẳng hề gì cứ chụp đi.
Sau khi chụp được hai, ba “pô” hình, người du khách nói:
Cháu luôn thắc mắc là làm thế nào mà dân miền núi cứ như cụ lại sống được quá thọ như thế. Cụ có bí quyết gì vậy?
Chả có bí quyết gì về cách sống của tôi đâu – Ông ta nói – Mọi người ở đây đều biết cả đấy – Mỗi ngày tôi uống khoảng một lít rượu uýt-ky nhà làm và hút khoảng 6 điếu xì gà do tôi cuốn từ những lá thuốc nhà trồng và rong duổi đi tìm các cô gái trong vùng.
Cuộc sống như thế có vẻ khá phí sức đối với một người có tuổi như cụ – Người du khách nói – Nhân tiện, xin cụ cho biết năm nay cụ bao nhiêu tuổi rồi ạ?
Người đàn ông nói:
Đến tháng mười này tôi tròn băm hai.
Quốc Minh – Báo Sức Khỏe & Đời Sống –  1997